Een achteloos uit het autoraam gegooide sigarettenpeuk kan volstaan om in de uitgedroogde vegetatie een verwoestende brand te veroorzaken. Gezien het zware bosbrandseizoen in Frankrijk pleit de conservatieve parlementariër Yannick Neuder daarom voor een nieuwe heffing voor de tabaksindustrie. Met de opbrengsten moeten brandweerkorpsen beter worden uitgerust, afgebrande bossen worden hersteld en door sigarettenfilters vervuilde bodems en wateren worden gesaneerd.
De voormalige minister van Volksgezondheid en huidige parlementariër van Les Républicains uit het departement Isère wil hiervoor een wetsvoorstel indienen bij de Nationale Vergadering. Er is een heffing voorzien van 15 euro per 1.000 verkochte sigaretten, die rechtstreeks bij de fabrikanten moet worden geheven. Omgerekend komt dit neer op 30 cent per pakje van 20 sigaretten.
Neuder benadrukt dat het niet om een strafmaatregel tegen rokers of tabaksverkopers gaat. De industrie hoeft de volledige last niet noodzakelijkerwijs door te berekenen in de verkoopprijs. Of de concerns daadwerkelijk afstand zouden doen van een deel van hun winstmarge, lijkt echter twijfelachtig. Ervaring leert dat extra heffingen ten minste gedeeltelijk worden doorberekend aan de consument.
Ongeveer 350 miljoen euro voor preventie en herstel
Op basis van de in 2025 officieel geregistreerde sigarettenverkoop in Frankrijk zou volgens berekeningen van de parlementariër jaarlijks ongeveer 350 miljoen euro kunnen worden opgehaald. De opbrengsten moeten worden geïnd door de Franse douaneadministratie en overgemaakt naar een fonds dat is ondergebracht bij de staatsinstelling Caisse des Dépôts.
Uit dit fonds zouden brandweer- en hulpdiensten nieuwe interventievoertuigen, moderne blustechniek en beschermende kleding kunnen financieren. Ook het nationale bosbeheer ONF, de vereniging van particuliere boseigenaren, gemeenten, samenwerkingsverbanden van gemeenten en erkende milieuorganisaties zouden aanspraak kunnen maken op steun. Naast brandbestrijding moeten ook herbebossingsprojecten, het herstel van beschadigde ecosystemen en de reiniging van wateren en bodems worden bevorderd.
Vertegenwoordigers van de tabaksindustrie mogen uitdrukkelijk geen deel uitmaken van de raad van bestuur van het fonds.
Neuder baseert zijn initiatief op het beginsel dat de vervuiler betaalt. Fabrikanten produceren miljarden sigaretten, waarvan de filters vervolgens op straat, in rivieren, op stranden of in bossen terechtkomen. De kosten voor het opruimen worden tot nu toe grotendeels gedragen door de gemeenten, terwijl de departementen een aanzienlijk deel van de financiering van de brandweer voor hun rekening nemen.
Een kort moment met gevolgen die tientallen jaren duren
Volgens het Franse ministerie van Milieu worden jaarlijks tussen de 20.000 en 25.000 ton sigarettenpeuken achteloos weggegooid. Ongeveer 17 procent van de rokers geeft aan ooit een gloeiende of gedoofde peuk uit een voertuig te hebben gegooid. Vooral tijdens droge perioden en bij harde wind kan zelfs een klein restje gloed voldoende zijn om grasland of kreupelhout in brand te zetten.
Negen van de tien bosbranden in Frankrijk zijn het gevolg van menselijk handelen. Ongeveer 15 procent ontstaat door onoplettendheid van particulieren, waarbij weggegooide sigarettenpeuken als een van de mogelijke oorzaken gelden. De spectaculairste grote branden van deze zomer – onder meer in de Gironde, de Var en het bos van Fontainebleau – zijn volgens de huidige stand van het onderzoek echter niet veroorzaakt door rokende automobilisten.
Het wetsvoorstel is daarom minder bedoeld als een directe reactie op afzonderlijke brandoorzaken, maar als een poging om de gevolgkosten van tabaksgebruik sterker volgens het beginsel dat de vervuiler betaalt te verdelen. Of Neuder voor zijn initiatief een parlementaire meerderheid vindt, is momenteel onduidelijk. De parlementariër rekent op steun over partijgrenzen heen. Als het voorstel geen plaats krijgt op de agenda van de Nationale Vergadering, zou de heffing ook via een amendement kunnen worden ingediend in het kader van de beraadslagingen over de staatsbegroting voor 2027. Inwerkingtreding zou op zijn vroegst op 1 januari 2028 mogelijk zijn.
Auteur: P. Tiko