Met Marjane Satrapi verliest Frankrijk een van de meest bepalende culturele stemmen van de afgelopen decennia. De schrijfster, tekenares en regisseuse overleed op 56-jarige leeftijd in Parijs. Haar naam blijft onlosmakelijk verbonden met een werk dat ver voorbij de grenzen van de literatuur effect had: Persepolis.
Geboren in 1969 in Teheran, maakte Satrapi als kind de Islamitische Revolutie van 1979 mee en de veranderingen die het land grondig transformeerden. Terwijl veel mensen Iran vooral kenden via politieke koppen, kende zij de verhalen achter het nieuws. Daar putte ze later de kracht voor haar belangrijkste werk uit.
Met Persepolis lukte haar iets bijzonders.
In indrukwekkende zwart-wittekeningen vertelde ze over haar jeugd in Teheran, het leven onder een steeds repressiever regime, haar tienerjaren in Oostenrijks ballingschap en de moeilijke zoektocht naar een eigen identiteit tussen twee werelden. Het werk ontwikkelde zich tot een internationale bestseller en werd in talrijke talen vertaald.
Het succes was niet gebaseerd op grote politieke analyses. Satrapi beschreef het dagelijks leven. Familiefeesten, muziek, eerste liefdes, ruzie met ouders en jeugdige rebellie stonden naast oorlog, angst en onderdrukking. Juist deze mix gaf haar werk een bijzondere geloofwaardigheid. Lezers ontmoetten geen abstracte staat, maar mensen van vlees en bloed.
Velen ontdekten via haar boeken voor het eerst een Iran dat ver afstaat van clichés en vooroordelen.
In 2007 bereikte haar verhaal een nog breder publiek. De door haar mede geregisseerde verfilming van Persepolis won de juryprijs op het filmfestival van Cannes en kreeg later een Oscar-nominatie. Plotseling was Satrapi niet alleen een gevierde schrijfster, maar ook een internationaal bekende stem van de Iraanse diaspora.
Maar ze liet zich nooit reduceren tot slechts één werk.
In latere boeken en films hield ze zich steeds weer bezig met herinnering, thuisgevoel en persoonlijke vrijheid. Haar personages zochten houvast in een wereld vol tegenstrijdigheden – een thema dat ze uit eigen ervaring kende. Daarbij sprak ze met opmerkelijke openheid over ontworteling, culturele identiteit en de uitdagingen van ballingschap.
Tegelijk bleef ze politiek geëngageerd. Satrapi bekritiseerde de machthebbers in Teheran scherp en zette zich jarenlang in voor democratische rechten en vooral de vrijheid van vrouwen. Na de protesten rond de dood van Mahsa Amini steunde ze de beweging “Vrouw, Leven, Vrijheid” en hielp ze de zaak internationaal zichtbaar te maken.
Opmerkelijk was haar vermogen kritiek en verbondenheid te verenigen. Ze veroordeelde het regime, zonder Iran te reduceren tot haar politieke leiderschap. Voor haar bleef het land van haar jeugd thuis – ondanks alle afstand en teleurstellingen. Die spanning loopt als een rode draad door haar gehele oeuvre.
Ook in Frankrijk maakte ze haar stem hoorbaar. Als onafhankelijke intellectueel schuwde ze geen controverse en verdedigigde haar overtuigingen met kracht. Zelfs staatsbetrekkingen bekritiseerde ze als die tegen haar principes ingingen.
Marjane Satrapi laat meer na dan boeken en films. Ze laat een blik op de wereld na die mensen boven ideologieën stelt. Haar verhalen herinnerden eraan dat achter elke politieke crisis individuele lotgevallen schuilgaan. Juist daar ligt de blijvende betekenis van haar werk. Persepolis blijft niet alleen een literair succes, maar ook een venster naar een samenleving die Satrapi met moed, warmte en grote vertelkunst zichtbaar maakte.
Het gekste Roland-Garros-toernooi in tientallen jaren
Wie deze dagen naar het scorebord van de French Open kijkt, wrijft verbaasd in zijn ogen. De grootste namen uit het tennis zijn verdwenen. Favorieten struikelen, kanshebbers vallen verrassend snel uit en plotseling strijden spelers om de titel die enkele weken geleden nauwelijks op iemands lijst stonden.
Roland Garros beleeft een van de spectaculairste verrassingskampioenschappen van de afgelopen decennia.
Normaal volgt de tenniswereld een duidelijke hiërarchie. Bij de mannen domineren al jaren enkele uitzonderlijke atleten de Grand Slam-toernooien. Jannik Sinner en Carlos Alcaraz werden gezien als de bepalende figuren van een nieuwe generatie, terwijl Novak Djokovic met zijn 39 jaar nog steeds aan de wereldtop staat. Verrassingen komen voor, maar zelden schudden ze het hele deelnemersveld door elkaar.
In Parijs gaat het dit keer heel anders.
Al voor de start van het toernooi ontbrak Alcaraz door een blessure. Kort daarna volgde de eerste grote schok. Sinner, die met een indrukwekkende zegereeks was gekomen, stond vlak voor de volgende ronde. Maar de hitte op de baan maakte hem zichtbaar zwaar te verduren. Spierkrampen en vermoeidheid deden zich gelden, voordat zijn spel volledig uit elkaar viel. De Argentijn Juan Manuel Cerúndolo greep de kans en versloeg de nummer één van de wereld in vijf sets.
Dat was het begin van een kettingreactie.
Ook Novak Djokovic moest verrassend opgeven. De Serviër verspeelde een comfortabele voorsprong en verloor van het Braziliaanse talent Joao Fonseca. Plotseling was alleen Alexander Zverev nog over van de hooggeplaatste spelers. Ook hij wacht nog op zijn eerste Grand Slam-titel.
Bij de vrouwen verliep het toernooi nauwelijks minder turbulent. Meervoudig Roland-Garros-kampioene Iga Swiatek werd vroeg uitgeschakeld. Ook titelverdedigster Coco Gauff kon de verwachtingen niet waarmaken. De hoop van de favorieten rustte uiteindelijk op Aryna Sabalenka.
Maar ook zij struikelde.
Na een veelbelovende start verloor de nummer één van de wereld volledig haar draad. De Russin Diana Shnaider draaide de wedstrijd indrukwekkend om en zorgde voor de volgende sensatie. Even later ging het verrassingsverhaal verder toen Shnaider zelf in de halve finale werd uitgeschakeld.
Het podium werd vervolgens ingenomen door de Poolse Maja Chwalinska. Als underdog vocht ze zich naar de finale en schreef zo tennishistorie. In de finale treft ze de Russin Mirra Andreeva.
Voor de toeschouwers toont het toernooi twee gezichten. Enerzijds zorgen de onverwachte wendingen voor spanning en drama. Anderzijds ontbreken de sterren die normaal de grootste momenten van een Grand Slam bepalen.
De oorzaken van de vele verrassingen zijn divers. Hoge temperaturen, sterke wind en een ongewoon lange lijst van geblesseerde top spelers beïnvloedden het verloop van het toernooi aanzienlijk. Tegelijk dringen jonge talenten met enorm zelfvertrouwen door naar het grote podium.
Misschien zit er nog iets anders achter.
In de topsport verspreiden verrassingen zich soms als dominostenen. Als een favoriet valt, groeit bij de outsiders het geloof in eigen kansen. Plots lijkt het onmogelijke binnen bereik.
De voormalige tennisster Roger Federer beschreef deze realiteit ooit met opmerkelijke eenvoud. Hoewel hij ongeveer 80 procent van zijn partijen won, besliste hij slechts iets meer dan de helft van alle gespeelde punten in zijn voordeel. Succes en nederlaag liggen in tennis vaak dichter bij elkaar dan de uitslagen doen vermoeden.
Precies dat toont Roland Garros 2026 indrukwekkend aan. Zelfs de grootste favorieten zijn niet onverslaanbaar. En soms is één slechte dag genoeg om de hele orde van een sport op zijn kop te zetten.
MEER NIEUWS
De leider van de Hisbollah heeft een door de VS bemiddeld staakt-het-vurenakkoord tussen Israël en Libanon afgewezen. Hij verklaarde dat instemming gelijk zou staan aan capitulatie voor Israël.
De Chinese staats- en partijleider Xi Jinping zal maandagochtend afreizen naar Noord-Korea voor een tweedaagse topbijeenkomst. De bijeenkomst moet de eenheid van beide landen tegenover het Westen demonstreren.
Dertien ultraorthodoxe extremisten hebben in Israël gewelddadig gedemonstreerd voor het huis van een hooggeplaatst rechter. De aanleiding was de oproep van ultraorthodoxe mannen voor militaire dienst.
De regerende centrum-links partij in Zuid-Korea verloor de burgemeesterverkiezingen in Seoel. Het ambt geldt als een van de invloedrijkste politieke functies van het land.
In Mogadishu, de hoofdstad van Somalië, zijn hevige gevechten uitgebroken tussen gewapende groepen. Bewoners meldden dat het de zwaarste gevechten waren in jaren.
Vier Nieuw-Zeelandse parlementsleden werd de toegang tot China geweigerd, nadat zij vorige maand Taiwan hadden bezocht.
Wetenschappers hebben een groep eiwitten in het bloed ontdekt die met hoge nauwkeurigheid voorspellen wie later longkanker zal krijgen.