Bình luận
Mùa hè không khoan nhượng. Nhưng còn tàn nhẫn hơn là một xã hội đã giả vờ trong hàng thập kỷ rằng các hoang mạc bê tông, sự loại trừ xã hội và thờ ơ chính trị chỉ là những hiện tượng bên lề đáng tiếc. Giờ đây điều đó trở thành vấn đề sống còn.
Bởi trong khi một số người rút về các biệt thự điều hòa không khí, điều chỉnh nhiệt độ bể bơi ở mức dễ chịu 26 độ và cân nhắc liệu nên đến nơi nghỉ dưỡng thứ hai bên Đại Tây Dương hay là biệt thự trong dãy Alps, thì những người khác lại mắc kẹt trong các căn hộ biến thành lò nướng vào ban ngày và đêm xuống cũng khó mà mát dưới 30 độ. Chào mừng bạn đến với nước Cộng hòa của hai nhiệt độ.
Phải nói rằng nước Pháp gần như đáng được khen ngợi. Họ đã thành công trong việc nhốt hàng trăm ngàn người vào các “chung cư silo” khổng lồ, tước đoạt cây xanh, không gian xanh và các khoản đầu tư trong hàng chục năm – và giờ đây mọi người thật sự ngạc nhiên vì nơi đó nóng đến mức khó chịu như vậy. Ai mà có thể đoán trước được chứ?
Có thể là các nhà quy hoạch đô thị. Có thể là các nhà khoa học khí hậu. Có thể là các bác sĩ. Có thể đơn giản là bất kỳ ai từng đi chân trần trên mặt đường nhựa nóng rực.
Nhưng có vẻ như phải đến khi nhiệt độ vượt qua 40 độ mới bỗng nhiên nhận ra: Bê tông giữ nhiệt. Thật là một phát hiện mang tính cách mạng.
Tất nhiên bây giờ lại nhắc đến “cái nóng thế kỷ”. Nghe có vẻ bi kịch và còn có một hiệu ứng phụ dễ chịu: Nó gợi ý rằng chẳng ai có lỗi. Chỉ là thời tiết thôi. Lực bất tòng tâm.
Không phải vậy.
Cái nóng đến từ trên cao. Thảm họa xã hội được xây dựng từ dưới thấp.
Đó là điều đã được lên kế hoạch. Phê duyệt. Tài trợ. Và quản lý trong hàng thập kỷ.
Ai mà bố trí người dân sống trong các khối chung cư không bóng râm, không công viên và không có cách nhiệt hợp lý, thì đừng ngạc nhiên khi những tòa nhà đó trở thành “bẫy nhiệt”. Đây không phải số phận. Đây là chính sách bê tông.
Điều thậm chí còn tàn nhẫn hơn là sau đó lại phát các lời khuyên.
“Uống đủ nước.”
Thật sao.
“Tránh các hoạt động thể chất.”
Hãy nói điều đó với người giao hàng đang vác kiện hàng lên tầng năm. Với người lao công. Với công nhân xây dựng trên giàn giáo. Với người chăm sóc người già không có điều hòa. Những người không thể chọn giờ làm việc dựa vào cái ứng dụng thời tiết.
Rồi đến câu nói ưa thích của xã hội thịnh vượng:
“Hãy đến nơi mát mẻ.”
Nơi nào cơ?
Thư viện đã đóng cửa từ lâu rồi sao?
Trung tâm mua sắm có điều hòa, nơi người ta được khuyến khích tiêu dùng nhiều nhất?
Hay có thể là đơn giản là về biệt thự nghỉ dưỡng của mình? Ồ không, khoan – điều đó phải là người giàu đã.
Bởi vì đó chính là điều đang được nói đến lúc này.
Giàu có ngày nay không chỉ mua được sự thoải mái. Nó còn mua được sự an toàn.
Một ngôi nhà cách nhiệt tốt.
Điều hòa không khí.
Một khu vườn.
Một mảnh đất có bóng râm.
Một chiếc xe có điều hòa.
Khả năng đi đâu đó tránh nóng.
Ngược lại nghèo đói có nghĩa là: mở cửa sổ dù không khí ngoài trời cũng nóng rực. Những đêm mất ngủ. Vấn đề tuần hoàn máu. Lo sợ cho con cái. Lo sợ cho ông bà. Và nhận thức cay đắng rằng số dư tài khoản ngân hàng hiện nay quyết định mức độ nóng bức của cuộc sống.
Khủng hoảng khí hậu ảnh hưởng đến tất cả mọi người? Nghe thì hay khi trên các diễn đàn thảo luận.
Thực tế nó tác động đến một số người nhẹ nhàng như làn gió nhẹ, còn một số khác như một cú búa tạ.
Người có tiền thì mua được sự thích nghi.
Người không có thì nhận được những lời khuyên.
Sẽ thật muốn cười nếu điều đó không quá thảm hại.
Hàng năm trời hàng tỷ euro được đầu tư vào các dự án danh tiếng. Mặt dựng kính, trung tâm mua sắm, các khu văn phòng, các sân vận động, những giấc mơ kiến trúc bằng bê tông và thép. Còn những vùng ngoại ô Banlieues thì thường chỉ nhận được lời hứa quen thuộc: Rồi chúng tôi sẽ lo.
Giờ thì nắng mặt trời miễn cưỡng nhận trách nhiệm.
Nó không biết đến các chương trình tranh cử.
Nó không biết đến các bài diễn văn chủ nhật.
Nó chiếu nóng không thương tiếc lên các mặt tiền chưa từng được xây dựng để chịu đựng nhiệt độ như thế này. Và nó làm lộ ra điều mà mọi người chính trị đã cố tình bỏ qua hàng thập kỷ: Sự phân minh xã hội giờ đây còn thể hiện qua nhiệt kế.
Người nghèo thì sống trong điều kiện nóng hơn.
Đơn giản vậy. Tàn nhẫn vậy.
Tất nhiên bây giờ sẽ có các nhóm công tác được thành lập. Các ủy ban chuyên gia. Các chiến lược quốc gia. Các bàn tròn. Các kế hoạch hành động với những cái tên nghe rất hay và các cuốn sách quảng cáo sáng bóng.
Trong khi đó, các gia đình một lần nữa vật lộn để sống sót qua đêm.
Đó là một nghịch lý đáng kinh ngạc của thời đại chúng ta.
Chưa bao giờ người ta nói nhiều về bảo vệ khí hậu như thế.
Và cũng hiếm khi người ta quan tâm đến những người chịu ảnh hưởng đầu tiên của biến đổi khí hậu đến như vậy.
Không phải ở các đảo Thái Bình Dương.
Không phải vào một thời điểm nào đó trong tương lai.
Mà ngay giữa nước Pháp. Ngay hôm nay. Tại các vùng ngoại ô của các thành phố lớn.
Có thể sự bất công lớn nhất của đợt nắng nóng này không đơn thuần chỉ là nhiệt độ.
Mà là một số người có thể thoát khỏi nó – còn những người khác thì phải chịu đựng nó.
Cái nóng giờ đây không chỉ còn là thời tiết nữa.
Nó là sự khác biệt giai cấp.
Và miễn là một phòng khách có điều hòa lại nói lên nhiều hơn về tuổi thọ so với giới tính hay các thống kê thời quá khứ, thì không ai nên khẳng định rằng xã hội chúng ta chỉ đổ mồ hôi vì mặt trời.
Bình luận của Andreas M. Brucker