Hiếm có nơi nào mô tả nước Pháp năm 2026 chính xác hơn Croisette ở Cannes. Trong khi các bộ trưởng ở Paris tranh luận về các chương trình cắt giảm ngân sách, giải thích giá nhiên liệu và biện minh cho những lỗ hổng mới trong ngân sách, các influencer trên Côte d’Azur lại dạo bước trên thảm đỏ với những chiếc túi xách nạm kim cương, được hộ tống bởi các cảnh sát vũ trang hạng nặng. Cannes từ lâu đã không chỉ là một liên hoan phim. Nó đã trở thành một biểu tượng chính trị — có lẽ là hình ảnh trung thực nhất của nước Pháp đương đại.
Thoạt nhìn, mọi thứ dường như vẫn như thường lệ: tiệc champagne, váy thiết kế, siêu du thuyền, khách sạn sang trọng. Giới tinh hoa quốc tế tự tôn vinh mình trong bối cảnh ánh đèn flash và sự xa hoa. Nhưng phía sau vẻ hào nhoáng là một sự căng thẳng đã gần như có thể cảm nhận được. Nước Pháp phô bày mình trước thế giới như một quý tộc già khoác lên bộ tuxedo đẹp nhất lần cuối, dù lâu đài đã đầy vết nứt.
Các biện pháp an ninh xung quanh lễ hội giờ đây giống như sự pha trộn giữa khu vực an ninh tối cao và một cuộc duyệt binh quân sự. Đường phố bị phong tỏa, túi xách được kiểm tra, camera giám sát mọi góc. Không phải không có lý do: trộm cắp đồng hồ xa xỉ giờ đây gần như đã trở thành một phần truyền thuyết trong nghi thức Cannes. Hiếm có liên hoan nào trôi qua mà không có tin về các mẫu Richard Mille, Rolex hoặc Patek Philippe bị đánh cắp. Tội phạm không chỉ là một hiện tượng bên lề. Nó đã trở thành một phần của màn dàn dựng. Sự xa xỉ thu hút những cái bóng của chính nó.
Nước Pháp những ngày này trông như một đất nước vừa muốn phô trương vừa muốn ẩn mình.
Trong khi các tổng thống và bộ trưởng kêu gọi sự gắn kết xã hội trong các bài phát biểu Chủ nhật, Cannes lại cho thấy một thực tại khác: một xã hội mà các tầng lớp trên cùng lui tới những khu vực khép kín, trong khi sự bất an bên ngoài gia tăng. Người ta gần như có thể gọi đó là một thứ phong kiến cộng hòa. Bên trong: trứng cá muối, thời trang cao cấp và tiền mã hóa. Bên ngoài: tiếng còi xe cảnh sát, căng thẳng xã hội và một nhà nước dường như ngày càng ít đủ sức đảm đương nhiệm vụ.
Màn phô diễn này trở nên đặc biệt lố bịch bởi văn hóa mạng xã hội hiện diện khắp nơi. Cannes ngày nay không còn là một liên hoan phim mà là một nhà máy nội dung toàn cầu. Diễn viên, người mẫu và người có ảnh hưởng không ngừng tạo ra những hình ảnh về một sự hoàn hảo nhân tạo, thứ có liên quan đến đời sống hằng ngày của đa số người Pháp chẳng khác nào Versailles với một vùng ngoại ô của Marseille.
Ngay cả các bộ phim cũng thường trở thành thứ yếu. Không còn là chuyện điện ảnh, mà là chuyện khả năng được nhìn thấy. Ai mặc chiếc váy nào? Ai hôn ai trên chiếc du thuyền nào? Ai đăng khoảnh khắc lan truyền của buổi tối? Cannes là nước Pháp hiện nay trong tua nhanh: một đất nước ám ảnh nhìn vào chính mình, trong khi hầu như không còn có thể giải quyết các vấn đề mang tính cấu trúc của mình.
Tất nhiên, Pháp từ lâu đã là một đất nước của nghệ thuật dàn dựng. Louis XIV hiểu sức mạnh của sự phô diễn hơn bất kỳ chuyên gia truyền thông hiện đại nào. Đại quốc gia này luôn sống dựa vào huyền thoại về sự vượt trội văn hóa của mình. Nhưng trước đây, đằng sau sự dàn dựng ấy ít nhất còn có một nền tảng chính trị hoặc kinh tế. Ngày nay, thường dường như chỉ còn lại phông nền.
Bởi song song với sự hào nhoáng là sự kiệt quệ của xã hội ngày càng tăng. Nợ công tăng lên, các dịch vụ công chịu áp lực, trường học và bệnh viện phải vật lộn với tình trạng thiếu vốn kinh niên. Tại nhiều khu ngoại ô, tồn tại cảm giác bị tách rời vĩnh viễn khỏi lời hứa cộng hòa. Thế nhưng Cannes mỗi năm vẫn phát đi cùng một thông điệp: Pháp muốn tiếp tục tỏa sáng, bằng mọi giá.
Đó cũng là nơi bi kịch thực sự nằm ở đó.
Bởi Cannes không chỉ phô bày sự giàu có. Nó phô bày nỗi sợ hãi hoảng loạn trước việc mất đi ý nghĩa. Pháp bám chặt vào vai trò cường quốc văn hóa thế giới với cùng cường độ mà nước này đang mất dần ảnh hưởng về kinh tế và địa chính trị. Vì vậy, liên hoan trở thành một dạng phòng gương quốc gia: được chiếu sáng lộng lẫy, nhưng đầy những méo mó.
Sự trớ trêu khó có thể lớn hơn. Trong khi nhà nước nói về cắt giảm chi tiêu và kêu gọi người dân hy sinh, tại Cannes các phòng suite khách sạn được đặt với giá năm chữ số mỗi đêm. Trong khi các công đoàn phản đối sự khắc nghiệt xã hội, các triệu phú công nghệ tiệc tùng trên những siêu du thuyền ngoài khơi. Và trong khi Bộ trưởng Nội vụ cảnh báo về tình trạng tội phạm gia tăng, các ngôi sao công khai tạo dáng với những món trang sức đắt hơn thu nhập hằng năm của nhiều người Pháp.
Vì vậy, Cannes không chỉ là một lễ hội. Đó là biểu tượng của thời đại phương Tây đương đại — nhưng tại Pháp, biểu tượng này hiện lên đặc biệt rõ nét. Có lẽ vì về mặt lịch sử, đất nước này luôn mang tham vọng hiện thân cho bình đẳng và phẩm giá xã hội. Chính vì thế, những đối lập ở đó gay gắt hơn bất cứ nơi nào khác.
Ở Cannes, bạn thấy một nước Pháp không còn hoàn toàn tin tưởng vào chính mình. Một đất nước vừa muốn được ngưỡng mộ vừa phải tự bảo vệ. Đằng sau mỗi thảm đỏ là các rào chắn an ninh. Đằng sau mỗi mặt tiền xa hoa là nỗi sợ hãi về sự sa ngã. Đằng sau mỗi bài đăng Instagram là sự tuyệt vọng để tiếp tục còn phù hợp.
Và có lẽ chính điều đó giải thích bầu không khí kỳ lạ của những ngày này ở Côte d’Azur: sự pha trộn giữa vẻ đẹp và căng thẳng, giữa giàu có và bất an, giữa hào nhoáng và khủng hoảng tiềm ẩn.
Cannes vẫn tỏa sáng. Nhưng giờ đây nó tỏa sáng như một chiếc bình quý giá đã xuất hiện những vết nứt nhỏ.
Bình luận của Andreas M. Brucker