Cái giá của máu – ngôn ngữ chiến tranh nhanh chóng trở nên được chấp nhận trong xã hội như thế nào

Ông từng được xem là đối trọng với những chính trị gia quyền lực kiểu cũ của châu Âu. Emmanuel Macron – trẻ trung, hùng biện, học thức, mang tinh thần châu Âu. Vị tổng thống muốn xây những nhịp cầu, không phải chiến hào. Người đàn ông muốn đưa nước Pháp vào thế kỷ 21. Và giờ đây, ông cũng nói về “cái giá của máu”.

Ngôn từ thay đổi nhanh đến thế nào. Và cùng với chúng là chính trị.

Mới vài năm trước, những khái niệm như ngoại giao, sự thấu hiểu và hợp tác châu Âu còn vang lên như nền tảng của tương lai. Hôm nay, người ta lại nói về tái vũ trang, về nền kinh tế chiến tranh, về răn đe – và giờ đây, một cách hết sức tự nhiên, về máu. Như thể đó là một khoản mục ngân sách lạnh lùng. Như thể chỉ cần lặp lại khái niệm ấy đủ nhiều lần thì nó sẽ mất đi sự kinh hoàng.

Cái giá của máu.

Một câu nói dễ dàng thốt ra một cách đáng ngạc nhiên trong những phòng hội nghị có điều hòa. Ở đó, những người mặc âu phục may đo ngồi bàn về chiến lược, trong khi sau này những người khác khoác quân phục và phải trả giá. Xét cho cùng, máu luôn là máu của người khác.

Dĩ nhiên, người ta sẽ lập tức giải thích rằng tất cả đã bị hiểu lầm. Rằng đó chỉ là răn đe. Là sự sẵn sàng phòng thủ. Là các giá trị. Là tự do. Là châu Âu. Nghe thật cao quý. Nghe thật có trách nhiệm. Nghe gần như anh hùng.

Chỉ có một điều nó không hề mang lại: hòa bình.

Trớ trêu thay, mọi lập luận cho việc có thêm vũ khí đều là chúng phải bảo đảm hòa bình. Mọi chương trình vũ trang mới được cho là chỉ phục vụ việc hạ nhiệt căng thẳng. Mọi ngân sách hàng tỷ đều là một dự án hòa bình. Và khi cuối cùng người ta nói về “cái giá của máu”, thì dĩ nhiên cũng là nhân danh hòa bình.

Người ta không khỏi tự hỏi: Cần thêm bao nhiêu bài diễn văn về hòa bình nữa trước khi không ai còn nhận ra rằng vốn từ ấy từ lâu đã xuất phát từ những cuốn sử viết về các cuộc chiến tranh trước đây?

Châu Âu từng muốn là một lục địa đã học được bài học từ lịch sử của mình. Hôm nay, dường như điều người ta học được trước hết là cách bọc những khái niệm cũ trong bao bì hiện đại. Tái vũ trang trở thành “khả năng chống chịu”. Vũ trang trở thành “tự chủ chiến lược”. Sự sẵn sàng cho chiến tranh trở thành “bảo vệ các giá trị”. Tiếp thị quả thực có thể tạo nên những điều kỳ diệu.

Còn Emmanuel Macron? Trớ trêu thay, chính vị tổng thống thường tự kiến tạo hình ảnh một trí thức này giờ lại dùng một ngôn ngữ gợi nhớ về những thời đại đã qua hơn là về châu Âu của thế kỷ 21. Có lẽ đó mới là cú sốc thực sự. Không phải việc một tổng thống muốn bảo vệ đất nước mình – đó là bổn phận của ông. Mà là ngay cả những người từng đại diện cho đối thoại nay cũng chọn những lời lẽ khiến tình trạng khẩn cấp trông như điều bình thường.

Hòa bình hiếm khi chết đi bằng một tiếng trống lớn. Nó thường biến mất từng câu một.

Khi các chính trị gia bắt đầu nói về máu, công dân không nên vỗ tay. Họ nên lắng nghe thật kỹ. Bởi máu không phải là một biện pháp tu từ. Nó có tên, có gương mặt và có gia đình.

Và bất kỳ ai viện đến cái giá của nó cũng không bao giờ nên quên rằng, trong phần lớn các trường hợp, chính họ không phải là người trả giá.

Andreas M. Brucker