De verwoestende bosbranden in de Gironde zijn allang meer geworden dan een humanitaire en ecologische ramp. Terwijl brandweer en hulpdiensten blijven vechten tegen de vlammen, groeit de economische schade met de dag. Gesloten bedrijven, onderbroken toeleveringsketens en uitblijvende toeristen treffen de regionale economie hard. Vooral kleine en middelgrote ondernemingen worden getroffen, omdat zij vaak slechts over beperkte financiele reserves beschikken.
Volgens het Franse ministerie van Economische Zaken hebben al meer dan 13.500 bedrijven hun activiteiten minstens tijdelijk moeten staken. De Kamer van Koophandel en Industrie Bordeaux Gironde gaat inmiddels uit van ongeveer 14.500 rechtstreeks getroffen ondernemingen. Met inbegrip van indirecte gevolgen zouden zelfs tot 40.000 bedrijven in hun bedrijfsvoering kunnen worden beperkt. Naar schatting 50.000 werknemers ondervinden de gevolgen van de branden. De Kamer van Koophandel heeft daarom samen met andere economische organisaties een crisiscel opgericht om bedrijven te ondersteunen bij verzekeringskwesties, schadevergoedingsaanvragen en de hervatting van hun activiteiten.
Evacuaties leggen hele economische regio’s stil
Niet alleen bedrijven in de directe omgeving van de brandhaarden lijden onder de gevolgen. Talrijke ondernemingen moesten sluiten omdat hun medewerkers door evacuaties, wegafsluitingen of veiligheidszones hun werkplek niet meer kunnen bereiken. Daar komen stroomuitval, onderbroken toeleveringsketens en problemen met de aanvoer van grondstoffen en goederen bij.
Met iedere verdere dag lopen de economische verliezen op. Vooral in de dienstensector stapelen de uitvalkosten zich snel op. Restaurants verliezen tijdens het hoogseizoen reserveringen en omzet, bederfelijke levensmiddelen moeten worden weggegooid, terwijl huur, leningen en personeelskosten doorlopen. Ook ambachtsbedrijven kunnen overeengekomen opdrachten vaak niet uitvoeren, wat tot extra financiele lasten leidt.
Vooral kleine en middelgrote ondernemingen komen daardoor zwaar onder druk te staan. Zij bepalen de economische structuur van de Gironde en beschikken vaak niet over voldoende reserves om langere bedrijfsonderbrekingen op te vangen. Al enkele weken zonder inkomsten kunnen hun economisch voortbestaan in gevaar brengen.
Toerisme verliest zijn belangrijkste seizoen
De ramp treft vooral het toerisme rond het Bassin d’Arcachon, Lacanau en langs de Atlantische kust zwaar. Hotels, campings, verhuurders van vakantiehuizen, restaurants en recreatiebedrijven melden talrijke annuleringen. Het advies van de prefectuur om voorlopig niet naar bijzonder zwaar getroffen gebieden in de Gironde te reizen, heeft de onzekerheid verder vergroot.
Toerisme heeft voor het departement een uitzonderlijk groot economisch belang. Ongeveer zeven procent van de regionale economische productie is direct of indirect afhankelijk van vakantiegangers. Circa 40.000 banen zijn met deze sector verbonden. Het tijdstip van de branden verergert de situatie nog verder, want veel bedrijven behalen het grootste deel van hun jaaromzet in de zomermaanden juli en augustus. Wat in deze periode verloren gaat, kan later nauwelijks worden gecompenseerd.
Tegelijkertijd proberen regionale verantwoordelijken nuance aan te brengen. Zij wijzen erop dat zeker niet de hele Gironde getroffen is. Talrijke wijnbouwgebieden, kustplaatsen en toeristische bestemmingen functioneren nog steeds normaal. Een algemene beeldvorming van het departement als rampgebied zou daarom ook bedrijven kunnen schaden die ver van de brandhaarden liggen.
Landbouw kampt met rook en onzekerheid
Ook de landbouw staat voor grote uitdagingen. Rook en as kunnen groentevelden, boomgaarden en wijngaarden aantasten. Afhankelijk van de belasting dreigen kwaliteitsverlies of beperkingen bij de verkoop. Tegelijkertijd bemoeilijken wegafsluitingen en evacuaties de oogst en het transport van landbouwproducten.
Veehouders moesten dieren soms in veiligheid brengen of hun weidegronden verlaten. Irrigatiesystemen en landbouwinfrastructuur zijn in sommige gebieden slechts beperkt bruikbaar. Welke langetermijneffecten de branden zullen hebben op opbrengsten en bodemkwaliteit, kan momenteel nog niet definitief worden beoordeeld.
Decennialange gevolgen voor de bosbouw
Nog ingrijpender is de schade voor de bosbouw. Volgens de huidige schattingen is meer dan 42.000 hectare bos door de vlammen getroffen. Vooral de uitgestrekte dennenbossen van de Landes de Gascogne zijn getroffen; deze behoren tot de grootste aaneengesloten productiebossen van Europa.
Met de verbrande bosbestanden verliezen boseigenaren en gemeenten niet alleen waardevolle houtvoorraden, maar ook inkomstenbronnen voor de lange termijn. Voordat nieuw aangeplante dennen economisch kunnen worden benut, verstrijken vaak meerdere decennia. De gevolgen reiken daarom veel verder dan de directe ramp en zullen de regionale bosbouw nog generaties lang bezighouden.
Overheidssteun moet faillissementen voorkomen
De Franse regering heeft eerste steunmaatregelen aangekondigd. Bedrijven moeten onder meer gebruik kunnen maken van regelingen voor werktijdverkorting om werknemers ondanks bedrijfsuitval in dienst te houden. Daarnaast worden steunmaatregelen voor getroffen ondernemingen en vereenvoudigingen van verzekerings- en schadevergoedingsprocedures voorbereid.
Hoe hoog de totale economische schade uiteindelijk zal uitvallen, is momenteel nog niet te voorzien. Wel is vandaag al duidelijk dat de gevolgen van de bosbranden veel verder reiken dan de verwoeste bosgebieden. Zelfs wanneer de laatste branden zijn geblust, zullen veel bedrijven nog lange tijd met de economische gevolgen kampen. Voor talrijke ondernemingen wordt in de komende weken beslist of zij de crisis overleven of blijvend van de markt verdwijnen.
Door Andreas M. Brucker