Các “lâu đài Cathar” có tên mới trước quyết định của Unesco

Carcassonne – 11.07.2026: Những lính gác bằng đá trên các mỏm đá gồ ghề đã nhận được một tên gọi mới. Khi Ủy ban Di sản Thế giới của Unesco quyết định về hồ sơ đề cử của Pháp vào ngày 26.07.2026, Peyrepertuse, Queribus, Montsegur và năm công trình khác sẽ không còn được gọi là “lâu đài Cathar”. Hồ sơ nay mang tên “Các pháo đài hoàng gia của Languedoc” – một sự điều chỉnh về thuật ngữ, đồng thời chạm đến một huyền thoại của khu vực.

Hồ sơ đề cử Di sản Thế giới theo chuỗi này gồm hệ thống thành lũy của thành phố Carcassonne cùng các lâu đài Aguilar, Lastours, Montsegur, Peyrepertuse, Puilaurens, Queribus và Termes. Chúng nằm tại các tỉnh Aude và Ariege ngày nay. Một di sản theo chuỗi được hiểu là nhiều địa điểm tách biệt, cùng nhau làm nổi bật một mối liên hệ lịch sử đặc biệt. Trong trường hợp này, đó là mạng lưới các pháo đài biên giới, vốn đến nay vẫn định hình cảnh quan giữa vùng Địa Trung Hải và dãy Pyrenees.

Cách gọi quen thuộc “lâu đài Cathar” trước hết là một câu chuyện du lịch hiệu quả. Trên thực tế, những người theo các phong trào tôn giáo bị Giáo hội Công giáo đàn áp trong thế kỷ 13 đã tìm nơi trú ẩn tại một số địa điểm này. Tuy nhiên, các công sự lớn còn thấy ngày nay chủ yếu được mở rộng hoặc xây dựng mới sau khi Languedoc sáp nhập vào vương quyền Pháp. Chúng phục vụ việc củng cố quyền lực của nhà vua và bảo vệ biên giới với Vương quốc Aragon.

Chính Queribus kể lại lịch sử đan xen này một cách đặc biệt rõ nét. Lâu đài từng là nơi trú ẩn cho những người bị bức hại, rồi sau đó trở thành một tiền đồn chiến lược của vương quyền. Peyrepertuse và Puilaurens cũng nằm trên một tuyến biên giới nhạy cảm, chỉ dịch chuyển xa về phía nam sau Hòa ước Pyrenees năm 1659. Tên gọi mới muốn đặt chức năng chính trị và quân sự của các công trình này vào trung tâm, mà không xóa bỏ ký ức về người Cathar khỏi cảnh quan.

Tuy vậy, việc đổi tên không chỉ là một chi tiết ngôn ngữ. Trong khu vực, từ “Cathar” đã ăn sâu vào sách hướng dẫn du lịch, hoạt động tiếp thị địa phương và ký ức gia đình. Nó gợi lên hình ảnh về sự đàn áp tôn giáo, các cuộc vây hãm và những lối mòn núi đầy kịch tính. Ngược lại, tên gọi “pháo đài hoàng gia” nghe có vẻ khách quan hơn, gần như mang ngôn ngữ hành chính. Nhưng nó phù hợp với yêu cầu khoa học của một hồ sơ Unesco, mà giá trị phải dựa trên lịch sử hậu Cathar, tính xác thực kiến trúc và một khái niệm bảo tồn chung.

Quyết định vào ngày 26.07.2026 sẽ có ý nghĩa biểu tượng đặc biệt đối với Pháp. Tám địa điểm này, với tư cách một quần thể, có thể cho thấy kiến trúc, quyền lực và chính sách biên giới đã gắn bó chặt chẽ thế nào tại miền nam thời Trung Cổ. Với du khách, trải nghiệm đầy kịch tính vẫn không thay đổi: những bức tường ôm lấy vách đá, các bậc thang trong gió và tầm nhìn bao quát những cảnh quan từ lâu vẫn thoát khỏi các nhãn mác giản đơn của lịch sử.