Khi Louis Jublin, cố vấn truyền thông lâu năm của cựu Thủ tướng Pháp Gabriel Attal, công khai chứng nghiện cocaine trong quá khứ của mình, câu chuyện không chỉ xoay quanh số phận cá nhân của một chiến lược gia chính trị. Lời thú nhận của ông hướng sự chú ý đến một thực tế hiếm khi được nói đến một cách cởi mở trong giới tinh hoa chính trị và kinh tế Pháp: mối liên hệ giữa áp lực thành tích khổng lồ, văn hóa làm việc quá mức và việc sử dụng ma túy.
Quyết định tự mình ra trước công chúng của Jublin dường như không phải là ngẫu nhiên. Theo lời ông, một đoạn video được cho là quay cảnh ông sử dụng một loại bột trắng đã lưu hành tại nhiều tòa soạn trong nhiều tháng. Trước khi những hình ảnh này có thể được công bố và sử dụng để chống lại mình, ông đã chọn cách chủ động lên tiếng – và lần đầu tiên kể chi tiết về chứng nghiện trước đây.
Một lời thừa nhận gây sốc
Bằng những lời lẽ cởi mở khác thường, Louis Jublin mô tả mức độ quá đà của mình khi đó. Ông dùng thành ngữ Pháp thô tục: «Je me dézinguais à m’en faire péter la couscoussière.» Đại ý là: “Tôi tự hủy hoại bản thân đến mức đầu như muốn nổ tung.”
Cách diễn đạt gay gắt này cho thấy, theo lời ông, người đàn ông hiện 40 tuổi khi đó đã lún sâu vào cơn nghiện đến mức nào. Việc sử dụng cocaine của ông đặc biệt dữ dội vào mùa thu năm 2022 – thời điểm Gabriel Attal giữ chức Bộ trưởng phụ trách Tài chính công.
Tuy nhiên, Jublin nhấn mạnh rằng giai đoạn đó đã ở lại phía sau ông từ nhiều năm nay. Ông đã hoàn toàn chấm dứt việc sử dụng ma túy và không muốn tiếp tục bị quy giản thành hình ảnh một người đàn ông “đồng tính, nghiện cocaine và điên loạn”. Theo ông, các đặc điểm cá nhân, vấn đề nghiện ngập trong quá khứ và tin đồn về tình trạng tâm lý của ông đang bị cố ý trộn lẫn để bôi nhọ ông trước công chúng.
Sáu năm ở trung tâm truyền thông chính trị
Louis Jublin trong nhiều năm thuộc nhóm thân cận nhất của Gabriel Attal. Từ năm 2018 đến 2024, ông đồng hành cùng sự thăng tiến chính trị của người hiện là Chủ tịch nhóm nghị sĩ Renaissance qua nhiều vị trí then chốt trong chính phủ Pháp.
Trong khi Attal lần lượt trở thành Quốc vụ khanh phụ trách Thanh niên, phát ngôn viên chính phủ, Bộ trưởng Giáo dục và cuối cùng là Thủ tướng, Jublin phụ trách những phần quan trọng trong hoạt động truyền thông của ông. Những cố vấn như vậy thường làm việc xa rời công chúng, nhưng có ảnh hưởng đáng kể đến việc xây dựng hình ảnh chính trị. Họ soạn diễn văn, phát triển chiến lược truyền thông, điều phối phản ứng khủng hoảng và định hình diện mạo công chúng cho các chính trị gia mà họ phục vụ.
Sau khi rời khỏi nhóm của Attal, Jublin thành lập công ty tư vấn Minerva. Ông cũng từng làm việc cho Hélène Arnault, vợ của doanh nhân Bernard Arnault. Trong các giới chính trị và kinh tế tại Paris, Jublin từ lâu được xem là một chuyên gia truyền thông đặc biệt tài năng, có cá tính vừa khác thường vừa không theo khuôn mẫu.
Không có dấu hiệu nào cho thấy Gabriel Attal liên quan
Sự quan tâm của công chúng đối với các phát biểu của Jublin còn được lý giải bởi bối cảnh chính trị. Gabriel Attal vẫn là một trong những nhân vật triển vọng nhất của phe cầm quyền tự do và được xem là ứng viên có thể ra tranh cử tổng thống năm 2027.
Tuy nhiên, cho đến nay hoàn toàn không có dấu hiệu nào cho thấy Attal biết về chứng nghiện cocaine khi đó của nhân viên mình hoặc bản thân ông có liên hệ với việc này dưới bất kỳ hình thức nào. Jublin cũng không đưa ra cáo buộc như vậy.
Vì thế, bệnh nghiện của một cựu cố vấn không thể được quy cho người từng là cấp trên của ông, cả về mặt chính trị lẫn đạo đức. Vụ việc trước hết chỉ liên quan đến chính Jublin.
Cocaine như chất kích thích thành tích của giới tinh hoa
Tuy vậy, vụ việc có ý nghĩa xã hội rộng lớn hơn bởi nó phơi bày một hiện tượng mà các cơ quan an ninh và giới nghiên cứu nghiện ngập đã quan sát trong nhiều năm. Cocaine từ lâu đã không còn giới hạn trong môi trường ma túy truyền thống và ngày càng xuất hiện trong những lĩnh vực nghề nghiệp có khối lượng công việc cao, áp lực thành công thường trực và cạnh tranh gay gắt.
Đặc biệt tại các bộ máy chính trị, trụ sở doanh nghiệp, văn phòng luật sư hay tòa soạn báo, cocaine đôi khi được xem là phương tiện được cho là giúp nâng cao hiệu suất. Loại ma túy này đem lại cảm giác tập trung, tự tin và sức chịu đựng trong ngắn hạn. Đồng thời, việc sử dụng thường xuyên làm tăng đáng kể nguy cơ lệ thuộc về tâm lý và thể chất.
Những phát biểu của Jublin phù hợp với bức tranh này. Mô tả của ông gợi ra một thế giới công việc mà trong đó thiếu ngủ, luôn phải sẵn sàng phản hồi và áp lực thành công liên tục là những điều thường nhật, có thể khiến ranh giới cá nhân bị xóa nhòa.
Pháp chủ yếu tranh luận về nguồn cung – ít hơn về nhu cầu
Đặc biệt đáng chú ý là phát biểu của Jublin rằng bất kỳ ai muốn tiến hành “phiên tòa chống cocaine” ở Paris thì tất yếu cũng phải nói về toàn bộ giới có ảnh hưởng ở Paris. Nhận xét này có thể gây tranh cãi, nhưng nó chỉ ra một cuộc tranh luận tại Pháp thường chỉ được tiến hành một cách không đầy đủ.
Về mặt chính trị, thảo luận thường tập trung vào buôn bán ma túy, tội phạm có tổ chức và bạo lực tại các vùng ngoại ô nghèo khó. Trong khi đó, nhu cầu cocaine trong các giới giàu có và có ảnh hưởng lại nhận được ít sự chú ý hơn nhiều. Nếu không có những người tiêu dùng có khả năng chi trả cao, thị trường cocaine đầy lợi nhuận khó có thể phát triển đến quy mô như hiện nay.
Qua đó, lời thú nhận của Jublin đặt một câu hỏi khó chịu vào trung tâm: trên thực tế, việc sử dụng các loại ma túy tăng cường hiệu suất phổ biến đến mức nào trong giới tinh hoa chính trị, kinh tế và truyền thông của Pháp? Cho đến nay gần như không có câu trả lời đáng tin cậy, bởi vì chủ đề này vì những lý do hiển nhiên hiếm khi được thảo luận cởi mở.
Do đó, lời công khai thừa nhận của cựu cố vấn Attal không chỉ là một câu chuyện lá cải từ chính trường Paris. Nó cho thấy những mặt tối của một thế giới nơi việc xây dựng hình ảnh trước công chúng, áp lực thành tích thường trực và sự tự tối ưu hóa cá nhân gắn chặt với nhau. Đồng thời, vụ việc nhắc nhở rằng các bệnh nghiện không biết đến ranh giới xã hội. Chúng có thể ảnh hưởng đến con người ở gần như mọi tầng lớp xã hội – kể cả những người mỗi ngày chuẩn bị các quyết định chính trị hoặc góp phần định hình dư luận.
Tác giả: P. Tiko