Er was ooit een tijd dat een voetbalwereldkampioenschap een feest was. Families verzamelden zich voor de televisie, buren vierden samen op openbare pleinen, kinderen droegen het tenue van hun idolen en droomden ervan zelf ooit op het grote podium te staan. Voor enkele weken leken politieke verschillen, sociale spanningen en dagelijkse problemen naar de achtergrond te verdwijnen. Voetbal creëerde gemeenschap.
Tegenwoordig lijkt men zich op grootse evenementen voor te bereiden alsof het om een natuurramp gaat.
Als een stad enkele dagen voor een wereldkampioenschap een avondklok voor jongeren invoert, openbare bijeenkomsten beperkt, fanzones verbiedt, alcohol reguleert, barbecues verbiedt en extra veiligheidskrachten inzet, dan is dat niet het programma voor een volksfeest. Het is het draaiboek voor de noodtoestand.
Hoe ver zijn we eigenlijk gekomen?
De ironie kan bijna niet groter zijn. Een toernooi dat miljarden mensen zou moeten boeien, dwingt autoriteiten er nu toe beschermingsmaatregelen te treffen alsof er een vijandelijk leger voor de stadsgrenzen staat. In plaats van vreugde domineren veiligheidsconcepten. In plaats van vlaggen worden afzethekken geplaatst. In plaats van gezamenlijke euforie wordt er gedebatteerd over avondklokken voor kinderen.
Natuurlijk wordt ons verteld dat de grote meerderheid vredig is. Dat klopt waarschijnlijk zelfs. Alleen helpt die vaststelling weinig als een steeds kleinere minderheid genoeg is om hele binnensteden lam te leggen, winkels te vernielen, auto’s in brand te steken en agenten aan te vallen. De rekening betalen uiteindelijk alle anderen.
Het is extra bitter dat juist de jongeren de prijs betalen. Duizenden fatsoenlijke jonge mensen worden op een hoop gegooid met een generaliserend wantrouwen omdat enkele honderden relschoppers bij elke gelegenheid escaleren. Wie ’s nachts vredig met vrienden een wedstrijd wil kijken, wordt behandeld als een potentiële overlastgever. Een samenleving die haar jeugd opsluit om haar jeugd te beschermen tegen haar eigen jeugd, levert een opmerkelijk bewijs van haar toestand.
En toch is het moeilijk om de verantwoordelijken iets te verwijten. Wat moeten burgemeesters doen als elk groots feest het risico op rellen met zich meebrengt? Wegkijken? Hopen? Afwachten? De politieke besluitvormers reageren allang niet meer op de sport, maar op het geweld dat ermee gepaard gaat.
Misschien ligt daarin precies de eigenlijke tragedie. Niet de avondklokken zijn het probleem. Ze zijn slechts het symptoom.
Het probleem is een samenleving die erin is geslaagd zelfs van een voetbalwedstrijd een veiligheidsprobleem te maken.
Vroeger vroeg men voor een wereldkampioenschap: «Hoe ver komt ons team?» Tegenwoordig luidt de vraag: «Hoeveel hulpdiensten worden er nodig?»
Dat zegt meer over de staat van onze tijd dan welke politie-statistiek ook.