Plotseling is er alarm. Ministers verschijnen voor de camera’s, crisisteams komen bijeen, scholen sluiten, ziekenhuizen worstelen met ondraaglijke temperaturen, en overal wordt benadrukt hoe uitzonderlijk deze hittegolf wel zou zijn. Echt? Uitzonderlijk is hoogstens het politieke geheugenverlies.
Al decennialang waarschuwen klimaatonderzoekers dat extreem weer vaker, langer en intenser zal worden. Al decennialang liggen studies op de bureau’s van regeringen. Al decennialang wordt erover gesproken over klimaatadaptatie. En even lang is er uitgesteld, gediscussieerd, gerelativeerd en verschoven naar de volgende begroting.
Nu staan kinderen in oververhitte klaslokalen, verpleeghuizen worstelen om hun bewoners, ziekenhuizen veranderen in ovens, en plotseling zou niemand hebben vermoed dat Frankrijk hete zomers kan meemaken. Je zou er bijna om moeten lachen – als de gevolgen niet zo bitter waren.
Natuurlijk worden nu noodplannen geactiveerd. Water uitgedeeld. Waarschuwingsberichten verstuurd. Persconferenties gehouden. Alles belangrijk, zonder twijfel. Maar het doet denken aan iemand die het dak pas wil repareren nadat de woonkamer al onder water staat.
Het eigenlijke schandaal is niet deze hittegolf. Het eigenlijke schandaal is dat het allang geen verrassing meer is. Het was aangekondigd. Steeds weer. Wetenschappers waarschuwden. Stedenbouwkundigen waarschuwden. Milieuorganisaties waarschuwden. Zelfs overheidsinstanties publiceerden scenario’s die vandaag beangstigend nauwkeurig de realiteit zijn geworden.
En wat deed de politiek? Ze ontdekte regelmatig haar liefde voor zondagstoespraken. Klimaatbescherming? Uiteraard. Aanpassing? Heel belangrijk. Meer groen? Ooit. Scholen renoveren? Zodra er geld is. Ziekenhuizen moderniseren? Misschien na de volgende verkiezingen.
In plaats daarvan werden programma’s aangekondigd, werkgroepen opgericht en strategiedocumenten gepubliceerd – documenten die nu ongetwijfeld uitstekend als waaier tegen de hitte dienst zouden doen.
Bijzonder opvallend is de verontwaardiging van die politici die nu luidkeels opheldering eisen. Velen van hen behoren tot partijen die zelf jarenlang regeringsverantwoordelijkheid droegen of noodzakelijke investeringen blokkeerden met verwijzing naar lege kasboeken. Blijkbaar heeft politieke verantwoordelijkheid in Frankrijk een opmerkelijke eigenschap: ze geldt in principe altijd alleen voor de anderen.
Het gaat allang niet meer om ideologische loopgravenoorlogen. Niemand beweert serieus dat een enkele regering de door de mens veroorzaakte klimaatverandering heeft veroorzaakt. Maar veel regeringen – ongeacht hun politieke kleur – hebben kostbare tijd laten voorbijgaan. Terwijl de atmosfeer opwarmde, koelde vooral de politieke handelingsbereidheid af.
De gevolgen zijn vandaag overal zichtbaar. Steden slaan de hitte op als reusachtige betonovens. Scholen lijken kassen. Verpleeghuizen worstelen met temperaturen die voor zeer bejaarde mensen levensgevaarlijk kunnen worden. Werknemers op bouwplaatsen of in de landbouw werken onder omstandigheden die een paar decennia geleden nog als uitzondering werden beschouwd.
En toch wordt elke nieuwe hittegolf behandeld alsof ze heimelijk ‘s nachts is binnengeslopen. Weer is alles verrassend. Weer ontbreekt de voorbereiding. Weer worden kortetermijnmaatregelen als daadkrachtig crisisbeheer verkocht.
Misschien is dat precies het eigenlijke probleem: Niet de hitte verrast de politiek – maar dat de burgers zich steeds meer herinneren hoe lang er al voor gewaarschuwd wordt.
De natuur onderhandelt niet. Ze kent geen verkiezingsdata noch coalitieakkoorden. Ze beloont geen persberichten en laat zich niet imponeren door politieke verklaringen. Ze volgt de wetten van de fysica.
En juist daarom volstaat het niet meer om op symptomen te reageren. Wie decennialang waarschuwingen negeert en vervolgens de brandblusser viert omdat het huis al in brand staat, hoeft zich niet over kritiek te verwonderen.
De tijd van excuses is voorbij. De hittegolven zullen terugkeren. De eigenlijke vraag is alleen nog of de politiek eindelijk begint te bouwen voor het klimaat van de 21e eeuw – of dat ze blijft proberen de realiteit met persconferenties te koelen.