Quo vadis, douce France?
Men zou de vraag niet willen stellen, maar ze dringt zich op als een ongenode gast die zich uitstrekt, zijn voeten op tafel legt en zegt: “Kijk.” Dus kijken we. Een schoolgang in. Een plek die ooit voor onderwijs stond en nu voor escalatie.
Waar woorden voldoende hadden moeten zijn, vliegen nu vuisten.
Een docent die een klap uitdeelt. Leerlingen die terugslaan. Smartphones die de gebeurtenis vastleggen als roofvogels hun prooi. En ergens daartussen: gezag — of wat daarvan over is.
Men wrijft zich de ogen. Is dit nog pedagogiek of al straattheater? Is het een uitglijder of een symptoom? Het antwoord is onaangenaam: het is allebei. Een eenzaam geval dat geen eenzaam geval is. Een moment dat een ontwikkeling blootlegt.
Vroeger — ja, vroeger, dat stoffige woord — had school iets van een beschermde ruimte. Tegenwoordig lijkt ze soms een toneel waar elke beweging onmiddellijk een publieke vertoning wordt. De docent haalt zijn telefoon tevoorschijn om de controle te herwinnen — en verliest die voorgoed. De leerlingen reageren niet met inzicht, maar met vuisten. Bravo, republiek. Heel groot theater.
En dan begint het vertrouwde schouwspel.
Verontwaardiging hier. Relativering daar. De een verdedigt de docent alsof de klap een daad van noodweer is. De anderen verklaren het wederzijdse geweld tot een begrijpelijke reactie. Alsof geweld plotseling dialectisch wordt, alleen omdat het gefilmd werd.
Eerlijk gezegd: dat is onaangenaam.
Want wat hier breekt, is meer dan discipline. Het is een stilzwijgende overeenkomst. De afspraak dat school een plek is waar conflicten niet met geweld worden opgelost. Noch van boven, noch van onderen. Noch door leraren, noch door leerlingen.
Als die overeenkomst opzegbaar wordt, blijft er niet veel over.
Frankrijk, dat zich zo graag presenteert als hoeder van republikeinse waarden, staat plotseling voor een banaal, bijna gênant probleem: het lukt niet meer in het klaslokaal af te dwingen wat op de grote podia wordt beleden. Liberté, Égalité, Fraternité – in de gang van Montpellier klinken die woorden als uit een andere wereld.
Misschien is de bittere pointe dat niemand echt nog verrast is.
Men haalt de schouders op, klikt op de volgende video, ergert zich een beetje – en gaat over tot de orde van de dag. Zo wordt de uitzondering gewoonte. En van gewoonte wordt crisis.
Quo vadis, douce France?
Misschien daarheen waar gezag niet meer vanzelfsprekend is, maar onderhandeld wordt. Waar respect niet meer vanzelfsprekend is, maar opgeëist – of afgedwongen moet worden. En waar de school niet meer beschermt, maar weerspiegelt wat buiten allang uit de hand loopt.
Een land in de gang. Een republiek op de grond.
En iedereen filmt.
Auteur: Andreas M. B.