Daar heeft Sébastien Lecornu natuurlijk helemaal gelijk: Er is geen passiviteit. Helemaal niet. Tenslotte werden hittebeschermingsplannen geactiveerd, airconditioners besteld en instanties gemobiliseerd – nadat de thermometer allang naar recordwaarden was geklommen. Wie zou daar nog durven beweren dat niemand iets had gedaan?
En trouwens: wie had kunnen voorspellen dat het midden in de zomer warm zou worden? Deze volkomen onverwachte natuurramp treft Frankrijk immers elk jaar opnieuw als een meteoriet uit de ruimte. Dat klimaatwetenschappers al decennia waarschuwen voor steeds frequentere en hevigere hittegolven? Dat laten we gemakshalve buiten beschouwing. Blijkbaar blijft ook dat slechts een weersvoorspelling te midden van vele anderen.
‘Er is geen passiviteit’, zegt de zittende premier. Dat klinkt vastberaden. Alleen rijst een eenvoudige vraag: als er inderdaad alles aan gedaan is, waarom lopen ziekenhuizen dan tegen hun grenzen aan? Waarom sluiten scholen vanwege de hitte? Waarom lijden miljoenen mensen in woningen die zich overdag en zelfs ‘s nachts in ovens veranderen? En waarom bespreken we jaar na jaar steeds dezelfde problemen?
Misschien schuilt het echte misverstand in de definitie van voorzorg. Voorzorg betekent namelijk niet dat je gehaast branden blust als het huis al in brand staat. Voorzorg betekent dat je brandbeveiliging inbouwt voordat de vlammen oplaaien. Wie pas airconditioners bestelt als artsen en verzorgenden al onder extreem zware omstandigheden werken, reageert op een crisis – diegene gaat de crisis niet vooraf.
Natuurlijk mag een regering zich tegen overtrokken verwijten verweren. Natuurlijk verdienen hulpverleners, prefecten, brandweerlieden en het medische personeel het grootste respect. Ze leveren enorm werk. Juist daarom komt de uitspraak ‘Er is geen passiviteit’ zo verwarrend over. Want de eigenlijke vraag is niet of mensen in actie zijn. Die luidt: waarom moeten zij elk jaar opnieuw onder dezelfde uitzonderlijke omstandigheden topwerk leveren?
Nog opmerkelijker was echter de verontwaardiging over het aantal hittdodens. Alsof de cruciale discussie zou gaan over of het nu 10.000, minder of meer slachtoffers zijn. Vanaf welk aantal begint eigenlijk politieke verantwoordelijkheid? Bestaat daar een officiële temperatuurdrempel voor?
De waarheid is ongemakkelijk. Frankrijk ervaart geen eenmalige humeurigheid van het weer. Het land ziet een ontwikkeling die wetenschappers al jaren beschrijven. De hitte is geen gast meer. Ze trekt langzaam in en maakt zich thuis. Wie vandaag nog doet alsof elke hittegolf een verrassende uitzondering is, vecht tegen de realiteit – en die wint bekendelijk altijd.
Misschien zou de politiek minder energie moeten besteden aan elkaar overschreeuwen. Een graad minder verontwaardiging in het parlement en een paar graden minder in slecht geïsoleerde klaslokalen zouden voor veel mensen waarschijnlijk een veel aangenamere combinatie zijn.
Een commentaar van Andreas M. Brucker