Vụ hỏa hoạn kinh hoàng tại khu nghỉ dưỡng trượt tuyết nổi tiếng Crans-Montana đã làm chấn động cả Thụy Sĩ lẫn Pháp. 40 người đã thiệt mạng trong đêm rạng sáng ngày 4 tháng 1 năm 2026 tại quán bar “Le Constellation”, một điểm gặp gỡ quen thuộc của giới trẻ địa phương và du khách. Hiện Chính phủ Thụy Sĩ đã tuyên bố thứ Sáu tới, ngày 9 tháng 1, là ngày quốc tang. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ tới dự lễ tưởng niệm trung tâm – một hành động mang tính biểu tượng giữa bi kịch xuyên biên giới.
Phần tổn thất của Pháp trong cú sốc tập thể này là rất lớn: Chín người thiệt mạng đến từ nước Pháp, 23 công dân Pháp khác bị thương. Vì vậy, Pháp là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất sau Thụy Sĩ. Trong khi đó, Viện công tố bang Valais đã mở thủ tục điều tra đối với các chủ điều hành quán bar người Pháp – với cáo buộc nghi ngờ ngộ sát do bất cẩn và vi phạm nghiêm trọng các nghĩa vụ về phòng cháy chữa cháy.
Một thảm kịch mang tầm ảnh hưởng quốc tế
Danh sách các nạn nhân phản ánh bầu không khí quốc tế của khu nghỉ dưỡng trượt tuyết ở bang Valais: Bên cạnh 21 công dân Thụy Sĩ, sáu người Ý – trong đó có một người mang hai quốc tịch với hộ chiếu Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất – cùng những người đến từ Bỉ, Bồ Đào Nha, Romania, Thổ Nhĩ Kỳ và Vương quốc Anh cũng đã thiệt mạng. Đặc biệt bi thảm: Nhiều người qua đời là người trẻ, học sinh hoặc sinh viên, đang ở Crans-Montana vào dịp kết thúc kỳ nghỉ. Tại nhiều bang ở miền tây Thụy Sĩ – gồm Vaud, Valais và Geneva – tuần học bắt đầu bằng những phút mặc niệm và các cuộc trao đổi phù hợp với lứa tuổi về sự việc đã xảy ra. Các cơ quan giáo dục đã phản ứng nhanh chóng và phối hợp để ứng phó với những hệ quả tâm lý đối với học sinh bị ảnh hưởng.
Macron thể hiện tình đoàn kết
Việc Emmanuel Macron đích thân tới lễ tưởng niệm nhấn mạnh tầm nghiêm trọng của sự kiện. Ông được tháp tùng bởi Benjamin Haddad, Bộ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu. Ngay trong cuộc họp nội các hôm thứ Hai, người phát ngôn chính phủ Maud Bregeon đã gọi đây là một “khoảnh khắc đau đớn”, “làm rõ mối gắn kết sâu sắc giữa hai nước chúng ta”. Bộ máy ngoại giao của Pháp đã hoạt động liên tục trong nhiều ngày: Bộ Ngoại giao (Quai d’Orsay) duy trì liên lạc chặt chẽ với các cơ quan chức năng Thụy Sĩ để phối hợp hỗ trợ người bị thương và thân nhân. Các nhóm hỗ trợ tâm lý cũng đã được cử từ Pháp sang.
Những thiếu sót về an toàn trở thành tâm điểm
Trong khi đó, quá trình xử lý hình sự đã bắt đầu. Cơ quan công tố bang Valais đưa ra những cáo buộc nghiêm trọng đối với các chủ điều hành người Pháp của cơ sở này. Theo thông báo hôm thứ Bảy, họ đang bị điều tra về tội ngộ sát do sơ suất, gây thương tích do sơ suất và phóng hỏa do sơ suất. Nguyên nhân chính xác của vụ cháy vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. Tuy nhiên, những dấu hiệu ban đầu cho thấy có những thiếu sót nghiêm trọng trong công tác phòng cháy chữa cháy – trong đó, một lối thoát hiểm được cho là đã bị chặn, theo truyền thông địa phương.
Quán bar “Le Constellation” là một địa điểm gặp gỡ được ưa chuộng với hoạt động câu lạc bộ, thường quá đông, đặc biệt vào mùa cao điểm. Nhiều câu hỏi được đặt ra: Có phải đã cho vào nhiều khách hơn mức được phép? Có thiết bị báo khói và kế hoạch sơ tán hoạt động hiệu quả không? Những tuần tới có thể sẽ làm sáng tỏ các vấn đề này – nhất là khi kỳ vọng của công chúng về một cuộc điều tra toàn diện đang rất cao.
Nỗi tiếc thương chung, khía cạnh chính trị
Thảm kịch này cũng có một khía cạnh chính trị. Nó gợi nhớ đến những thảm họa trước đây, trong đó các thiếu sót về an toàn đã dẫn đến hậu quả xuyên biên giới – chẳng hạn vụ cháy đường sắt leo núi trên sông băng ở Kaprun, Áo, năm 2000 khiến 155 người thiệt mạng. Vụ Crans-Montana một lần nữa đặt ra câu hỏi về cách các tiêu chuẩn an toàn tại những điểm nóng du lịch được kiểm soát và thực thi – đặc biệt khi chủ điều hành và khách đến từ các quốc gia khác nhau.
Tuy nhiên, nỗi đau chung của Thụy Sĩ và Pháp cũng có thể là dấu hiệu của sự đoàn kết châu Âu – trong thời điểm mà chủ nghĩa ích kỷ dân tộc lại thường xuyên chiếm lĩnh các tiêu đề. Vì vậy, chuyến thăm của Tổng thống Pháp tới Crans-Montana không chỉ là một hành động ngoại giao: đó là biểu hiện của nỗi đau sẻ chia, đồng thời là lời kêu gọi trách nhiệm chung.
Tác giả: Andreas M. Brucker