Sáng thứ ba giữa lòng Paris. Trong cung điện lịch sử Palais de l’Élysée, các chính trị gia hàng đầu, bộ trưởng và trưởng phòng an ninh tụ họp quanh Tổng thống Emmanuel Macron. Chủ đề được bàn luận là một vấn đề đã làm nước Pháp đau đầu nhiều năm, gần đây lại leo thang nghiêm trọng: buôn bán ma túy – đặc biệt tại Marseille.
Hình ảnh bạo lực, những cuộc chiến tranh giành lãnh thổ công khai, những thanh thiếu niên chết trên đường phố đã để lại dấu ấn sâu sắc. Giờ đây cần phải có biện pháp ngăn chặn. Nhưng liệu một cuộc họp tại cung điện tổng thống có đủ để kiểm soát một vấn đề ăn sâu đến vậy?
Báo động Marseille
Marseille biểu tượng cho mức độ khủng hoảng. Thành phố cảng này đã trở thành trung tâm buôn bán ma túy châu Âu – với một quy luật tàn bạo riêng. Các băng nhóm tranh giành quyền lực đẫm máu, thế hệ trẻ được chiêu mộ ở sân trường, tiền được rửa qua các quán bar, dịch vụ cho thuê xe và tiền điện tử. Và khi chuyện trở nên nghiêm trọng, đe dọa và giết người được sử dụng.
Một vụ tấn công gần đây – nạn nhân là anh trai của một nhà hoạt động chống ma túy nhiệt huyết – dường như đã làm tràn ly. Macron đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp về khủng hoảng. Một thông điệp chính trị – nhưng cũng là một tín hiệu chiến lược: Nhà nước không còn ngồi im nhìn nữa.
Ai ngồi quanh bàn?
Vòng tròn các thành viên tham dự cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình được đánh giá như thế nào: Thủ tướng, Bộ trưởng Nội vụ, Bộ trưởng Tư pháp, Cảnh sát trưởng, Công tố viên Marseille – cho đến các quan chức phụ trách các cơ quan an ninh địa phương. Mọi người có thể phát biểu hoặc thực hiện đều đã được triệu tập.
Vậy là một sự hợp tác ở cấp cao nhất – ít nhất là trên giấy tờ. Vấn đề trung tâm vẫn là: Liệu sau màn trình diễn đó có các biện pháp thực sự hiệu quả hay không?
Các biện pháp mạnh mẽ – và ảnh hưởng lâu dài
Danh sách các biện pháp đã được công bố nghe rất mạnh mẽ. Một là việc thành lập một tòa án chuyên trách quốc gia mới dành cho tội phạm có tổ chức, dự kiến bắt đầu làm việc vào đầu tháng Giêng. Sau đó là một chiến dịch tài chính chống lại các cấu trúc buôn bán ma túy: Đóng băng tài sản, đóng cửa các giao dịch đáng ngờ, ngăn chặn các thủ thuật tài chính dựa trên tiền ảo.
Bên cạnh đó là các công cụ pháp lý mới: Một tội danh riêng chống lại việc “Uber hóa” thương mại – tức là việc sử dụng có hệ thống thanh thiếu niên làm người vận chuyển ma túy qua mạng xã hội. Và một quy định nhân chứng đã được chỉnh sửa để thúc đẩy người trong cuộc hợp tác.
Một yếu tố khác: Ở cấp vùng, các tổng trấn sẽ được phép can thiệp mạnh mẽ hơn. Cấm cư trú đối với những kẻ buôn bán ma túy đã biết, giám sát chặt chẽ hơn, kết nối dữ liệu nhanh hơn. Nghe như một gói biện pháp đầy sức mạnh.
Nhưng: Không chỉ cần sức mạnh – mà còn cần sự quyết liệt.
Những rào cản then chốt
Dù tín hiệu từ Paris có mạnh mẽ đến đâu – cuộc chiến sẽ được định đoạt tại chỗ. Và thực tế ở đó thường khác biệt: thiếu nhân sự, ngành tư pháp quá tải, thiếu sự phối hợp giữa cảnh sát và chính quyền địa phương. Ai làm việc trong một khu vực có bạo lực chi phối sẽ biết rằng cần nhiều hơn luật pháp và nghị định.
Hơn nữa không có một giải pháp chung. Điều hiệu quả ở Marseille có thể thất bại ở khu ngoại ô Paris hoặc ở các thành phố nhỏ hơn. Thị trường ma túy linh hoạt, phân tán, kỹ thuật số – và thường đi trước một bước.
Và còn một điều nữa: Nếu không có phòng ngừa thì mọi biện pháp trừng phạt chỉ là giải pháp rời rạc. Ai chỉ truy bắt các con buôn mà không quan tâm đến giáo dục, hội nhập và triển vọng thì chỉ đang chống lại các triệu chứng chứ không phải nguyên nhân.
Chủ nghĩa quốc gia mới của Pháp?
Bất chấp nhiều câu hỏi chưa có lời đáp, cuộc họp tại Élysée đánh dấu một sự thay đổi. Chính tổng thống tự mình đảm nhận vấn đề – không phải là một vấn đề phụ, mà là nhiệm vụ quốc gia. Điều này không chỉ có ý nghĩa trong chính trị nội bộ mà còn là tín hiệu ra bên ngoài.
Buôn bán ma túy không còn được xem là tội phạm đơn lẻ mà là cuộc tấn công tới hòa bình xã hội, tới các thể chế, tới thế hệ trẻ của đất nước. Pháp tuyên chiến với thị trường ma túy – bằng các biện pháp pháp lý, chính trị và hoạt động.
Nhưng liệu thế đã đủ chưa?
Còn nhìn từ phía nước ngoài thì sao?
Đối với những người quan sát nói tiếng Đức, đây là một bức tranh đa chiều. Pháp đang đấu tranh để kiểm soát không gian đô thị, dựa vào một bộ máy nhà nước tập trung – và đối mặt với những thách thức mà Berlin, Zurich hay Vienna cũng không xa lạ.
“Loi narcotrafic”, được ban hành vào mùa hè, có vẻ đầy tham vọng: từ các biện pháp trấn áp, khung hình phạt mới cho đến các phương pháp phòng ngừa. Nhưng giống như nhiều luật pháp Pháp khác, hiệu quả của nó phụ thuộc lớn vào mức độ cam kết thực hiện tại cấp vùng.
Marseille vẫn là một dấu mốc mang tính biểu tượng. Nếu có thể tạo ra được một môi trường khác – an toàn hơn, ổn định hơn, đáng sống hơn – thì có thể lấy đó làm mẫu. Nếu không thành công, cuộc họp ngày 18 tháng 11 trước hết chỉ là một tuyên bố chính trị.
Ý chí hành động là có thể cảm nhận được – nhưng con đường thì đầy chông gai. Những lời hứa từ Élysée giờ sẽ được kiểm chứng trên thực tế. Những tháng tới sẽ cho thấy liệu nhà nước có thực sự quyết tâm phá vỡ các cấu trúc song song tội phạm hay không – hay bọn mafia ma túy vẫn sẽ tiếp tục tự do hoạt động gần như không bị ngăn cản.
Tác giả: C.H.