Nog maar net was de G7-top in Évian-les-Bains begonnen, toen de regio het doelwit werd van een gecoördineerde cyberaanval. Meerdere websites van gemeenten en openbare instellingen in de Haute-Savoie waren op 15 juni tijdelijk beperkt toegankelijk of vielen tijdelijk geheel uit. Onder andere Annecy, Thonon-les-Bains, Évian-les-Bains en Saint-Gingolph waren getroffen. De incidenten maken opnieuw duidelijk dat internationale topontmoetingen allang niet meer alleen op diplomatiek en veiligheidsniveau worden uitgevochten, maar ook in de digitale ruimte.
De aanval werd opgeëist door de pro-Russische hackersgroep NoName057(16), die sinds het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne regelmatig opvalt door aanvallen op overheidsinstanties en openbare infrastructuren in westerse landen. De groep gebruikt vooral zogenaamde DDoS-aanvallen. Hierbij worden servers overladen met een enorme hoeveelheid verzoeken, totdat websites of online diensten niet meer bereikbaar zijn. In tegenstelling tot klassieke hackeraanvallen draait het hierbij niet om het stelen van data, maar om het gerichte verstoren van de beschikbaarheid van digitale diensten.
Voor zover bekend waren de gevolgen in de Haute-Savoie beperkt. Er zijn tot dusver geen aanwijzingen voor datalekken, manipulaties of het binnendringen in interne informatiesystemen. De aanval had blijkbaar vooral een symbolisch karakter. De aanvallers maakten gebruik van de internationale aandacht rondom de G7-top om hun handelingsbekwaamheid te tonen en media-aandacht te genereren.
Dat de regio rondom het Meer van Genève in het vizier kwam, verbaast veiligheidsexperts niet. Grote politieke evenementen worden al jaren beschouwd als favoriete doelen voor cyberaanvallen. Dergelijke acties veroorzaken vaak slechts beperkte technische schade, maar hebben een aanzienlijke politieke en communicatieve impact. Ze moeten onzekerheid veroorzaken, veiligheidsdiensten bezighouden en de indruk wekken dat staatsinstellingen kwetsbaar zijn.
De ontwikkeling wijst op een fundamentele verandering in moderne geopolitieke conflicten. Digitale aanvallen zijn vandaag de dag een vast onderdeel van internationale machtsprojectie. Terwijl vroeger protesten of demonstraties het publieke beeld van topontmoetingen beheersten, krijgen virtuele aanvallen steeds meer de voorrang. Hacktivistische groepen opereren vaak op het snijvlak van politieke boodschap en technische sabotage.
Het incident in de Haute-Savoie zal daarom minder vanwege de directe gevolgen herinnerd worden, maar juist als een volgend voorbeeld van de toenemende verwevenheid van wereldpolitiek en cyberspace. Internationale topontmoetingen zullen in de toekomst niet alleen door politie en geheime diensten beschermd moeten worden, maar ook door specialisten in digitale veiligheid die onzichtbare aanvallen op kritieke infrastructuren afslaan.
Andreas M. Brucker