De oorlog om de zeeroutes bereikt de Saoedische olie-export

Djeddah – 23.07.2026: De oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran heeft vannacht een nieuwe dimensie bereikt die bijzonder hachelijk is voor de wereldeconomie. De Jemenitische Houthi’s verklaarden twee Saoedische olietankers in de Rode Zee te hebben aangevallen. Volgens de groep ging het om de tankers Encelia en Laylia, die een door de Houthi’s aan Saoedi-Arabië opgelegde zeeblokkade zouden hebben geschonden. Saoedische autoriteiten bevestigden dat de Encelia was getroffen en aan de boeg in brand was gevlogen. De verklaringen konden vroeg op donderdagochtend aanvankelijk niet volledig onafhankelijk worden geverifieerd. Het politieke effect ervan is desondanks onmiddellijk. Voor het eerst staat niet alleen de Perzische Golf, maar ook Saoedi-Arabiës westelijke exportroute via de Rode Zee centraal in het conflict. De Houthi’s hadden maandag hun blokkade tegen Saoedische schepen aangekondigd. Zij rechtvaardigen die met Saoedische aanvallen op de luchthaven van Sanaa en plaatsen hun actie in de context van de oorlog tegen Iran. De beweging controleert grote delen van het noorden en westen van Jemen, evenals kuststroken bij de toegang tot de Rode Zee. Alleen al hun dreigement was de afgelopen dagen voldoende om tankers te laten omkeren. Saoedi-Arabië had onlangs dagelijks ongeveer vier miljoen vaten ruwe olie via de Rode Zee-haven Yanbu geëxporteerd. Deze route was des te belangrijker geworden voor Riyad omdat de Straat van Hormuz, waar in vredestijd ongeveer een vijfde van de wereldwijd verhandelde olie doorheen wordt vervoerd, sinds het begin van de oorlog op 28 februari geheel of gedeeltelijk geblokkeerd is. Nu dreigt een tweede knelpunt: de zeestraat Bab el-Mandeb tussen Jemen en de Hoorn van Afrika. Via deze zeestraat loopt de route naar het Suezkanaal; normaal gesproken passeert daar ongeveer twaalf procent van de wereldhandel. Voor Europa zou een langdurige verstoring dubbel problematisch zijn. Die maakt niet alleen ruwe olie en vloeibaar gas duurder, maar verlengt ook de routes voor containerschepen, die dan om de Kaap de Goede Hoop zouden moeten varen. Het gevolg zou zijn: hogere verzekeringspremies, schaarser wordende transportcapaciteit en extra inflatiedruk. De olieprijzen stegen donderdag met meer dan 1,5 procent tot het hoogste niveau in ruim zes weken. Washington reageerde met een nieuwe ronde aanvallen op doelen in Iran en tegen de Houthi’s. Daarmee raakt een gevaarlijke logica verder verankerd: militaire aanvallen moeten de scheepvaart beveiligen, maar kunnen tegelijkertijd die regionale actoren tot nieuwe aanvallen aanzetten die zij juist moeten afschrikken. Beslissend zal nu zijn of Riyad militair reageert en of internationale marineverbanden de doorgang door Bab el-Mandeb daadwerkelijk kunnen beveiligen.