De oorlog tegen Iran treft nu de twee belangrijkste olieroutes

Dubai – 24.07.2026: Het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran heeft vannacht een nieuwe fase bereikt met bijzonder verstrekkende economische gevolgen. Het Amerikaanse Central Command meldde de dertiende opeenvolgende nacht met aanvallen op Iraanse doelen. Tegelijkertijd neemt het gevaar op zee toe: de Jemenitische Houthi’s, die door Teheran worden gesteund, verklaarden twee Saudische olietankers in de Rode Zee te hebben aangevallen. Daardoor komen tegelijkertijd de Straat van Hormuz en de route door de Rode Zee onder druk te staan – twee knelpunten waarvan verstoring gevolgen heeft die veel verder reiken dan het Midden-Oosten.

Volgens berichten waren de Amerikaanse aanvallen gericht op militaire installaties en infrastructuur in meerdere Iraanse regio’s, waaronder het eiland Qeshm nabij de Straat van Hormuz. Het eiland is strategisch belangrijk omdat Iran van daaruit droneboten en andere middelen tegen de scheepvaart kan inzetten. Washington rechtvaardigt de operaties met Iraanse aanvallen op Amerikaanse bases en handelsschepen. Teheran presenteert de Amerikaanse luchtaanvallen daarentegen als een schending van de soevereiniteit en als bewijs dat de Verenigde Staten de oorlog wilden uitbreiden.

Doorslaggevend is inmiddels minder de vraag of de scheepvaart formeel is geblokkeerd, dan hoe lang reders, verzekeraars en energieconcerns de doorgang nog als voorspelbaar beschouwen. Olie kostte donderdag tijdelijk meer dan 100 dollar per vat. Dat is niet alleen een marktreactie op daadwerkelijk weggevallen volumes. Het is de prijs van onzekerheid: tankers moeten omwegen maken, verzekeringspremies stijgen en leveringen lopen vertraging op. Vooral voor de grote importlanden in Azië en voor Europa kan dit snel een inflatieprobleem worden.

Saoedi-Arabië beschikt weliswaar met de Oost-West-pijpleiding naar de haven van Yanbu over een alternatieve route. Volgens gegevens uit de energiesector kan daardoor dagelijks ongeveer vier miljoen vaten naar de Rode Zee worden vervoerd. Maar ook dit voordeel verliest aan waarde wanneer de Houthi’s de Saudische kust en de toegang tot Bab al-Mandab onder druk zetten. Via Egypte en de SUMED-pijpleiding zouden verdere hoeveelheden richting de Middellandse Zee kunnen worden geleid, zij het slechts beperkt en tegen hogere kosten.

Voor president Donald Trump neemt daarmee de verleiding toe om militaire aanvallen te verbinden met het doel vrije zeeroutes te garanderen. Zijn dreigement om Iraanse bruggen of elektriciteitscentrales te vernietigen als reactie op aanvallen tegen schepen, wijst echter op het tegenovergestelde gevaar: een operatie om de doorgang te beveiligen zou kunnen uitmonden in een oorlog tegen de civiele infrastructuur van een land. Diplomatieke bemiddeling door Qatar, Egypte en Pakistan is daarom niet slechts een nevenlijn. Zij is momenteel de enige zichtbare rem op een regionale escalatie die tegelijk de oliemarkt en de wereldeconomie treft.