Na jaren waarin de betrekkingen tussen Duitsland en Frankrijk telkens weer werden gekenmerkt door politieke verschillen, moet de topontmoeting van vandaag tussen bondskanselier Friedrich Merz en de Franse president Emmanuel Macron een nieuw hoofdstuk van samenwerking inluiden. Met een gezamenlijke ministerraad in het Rijnland willen beide regeringen de Duits-Franse motor van de Europese Unie nieuw leven inblazen en een signaal afgeven voor meer eensgezindheid in een geopolitiek steeds onzekerdere wereld.
De verwachtingen rond de bijeenkomst zijn hoog. Terwijl Europa voor uitdagingen op het gebied van veiligheid, economie en technologie staat, groeit in Berlijn en Parijs het besef dat veel van deze taken alleen gezamenlijk kunnen worden aangepakt. De top moet daarom veel meer zijn dan een symbolische ontmoeting van twee buurlanden – zij wordt gezien als een strategische positiebepaling voor de toekomst van Europa.
Historische locatie met politieke boodschap
Al op de vooravond kwamen Friedrich Merz en Emmanuel Macron bijeen op Schloss Bensberg bij Keulen voor een vertrouwelijk overleg. Op vrijdag begint het officiële programma met een vergadering van de Duits-Franse Defensie- en Veiligheidsraad op de vliegbasis Nörvenich. Vervolgens komen ministers en staatssecretarissen uit tien departementen van beide regeringen bijeen op Schloss Augustusburg in Brühl voor de Duits-Franse ministerraad.
De keuze voor de vergaderlocatie is weloverwogen. In Brühl deed de Franse president Charles de Gaulle in 1962 bondskanselier Konrad Adenauer het voorstel voor het Élysée-verdrag, dat een jaar later werd ondertekend en nog altijd geldt als de basis van het moderne Duits-Franse partnerschap. In een tijd van toenemende internationale spanningen sluiten beide regeringen bewust aan bij deze historische erfenis.
Veiligheidsbeleid als gezamenlijke prioriteit
Centraal in het overleg staat het Europese veiligheids- en defensiebeleid. De Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, de aanhoudende spanningen met Moskou en onzekerheden over de langetermijnrol van de Verenigde Staten in Europa hebben de strategische prioriteiten van beide landen ingrijpend veranderd.
Duitsland en Frankrijk willen hun militaire samenwerking daarom aanzienlijk verdiepen. Daartoe behoren een nauwere afstemming van hun strijdkrachten, gezamenlijke oefeningen van de luchtmacht en intensievere samenwerking op het gebied van strategische planning.
Bijzondere aandacht gaat uit naar de kwestie van nucleaire afschrikking. Frankrijk beschikt als enige kernmacht binnen de Europese Unie over eigen kernwapens. Beide regeringen onderzoeken hoe de Franse afschrikkingscapaciteit in de toekomst sterker kan worden ingebed in een Europese veiligheidsarchitectuur, zonder de bestaande NAVO-structuren ter discussie te stellen. Daarmee komt een debat centraal te staan dat enkele jaren geleden politiek nog nauwelijks voorstelbaar was.
Defensiesamenwerking moet pragmatischer worden
Ook de samenwerking binnen de Europese defensie-industrie wordt onder de loep genomen. Het miljardenproject Future Combat Air System (FCAS), dat een gezamenlijke Europese gevechtsvliegtuig moest opleveren, liep de afgelopen jaren telkens vertraging op door industriële belangenconflicten en uiteenlopende politieke opvattingen.
In plaats van zich uitsluitend op dit prestigeproject te concentreren, willen Berlijn en Parijs voortaan sterker inzetten op haalbare projecten. Daarbij ligt de nadruk vooral op de zogeheten “Combat Cloud