De gemeentelijke wegen in Frankrijk kreunen onder het gewicht van verwaarlozing – en de lokale overheden luiden de alarmbel. De Association des maires de France (AMF), de vereniging van Franse burgemeesters, wijst dringend op de precaire situatie: duizenden kilometers wegen en talloze bruggen zijn vervallen, en overal ontbreekt geld voor onderhoud.
Een ellende die niet alleen kuilen achterlaat – maar diepe scheuren in territoriale rechtvaardigheid en de veiligheid van burgers.
717.000 kilometer verantwoordelijkheid – en nauwelijks geld
Cijfers die je doen duizelen: 717.000 kilometer wegen en meer dan 120.000 bruggen – ze vallen allemaal onder de verantwoordelijkheid van Franse gemeenten en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Daarmee beheren zij meer dan 65 procent van het gehele nationale wegennet.
Een gigantische erfenis – maar met lege zakken.
De Franse staat int jaarlijks ongeveer 45 miljard euro aan weggerelateerde inkomsten: belastingen op brandstoffen, registratiekosten, tolheffingen en boetes. En hoeveel daarvan vloeit terug naar de gemeenten voor het onderhoud van hun wegen? Nauwelijks ongeveer één miljard euro. Een druppel op het hete asfalt.
Wanneer het asfalt afbrokkelt
De gevolgen van deze financiële onbalans zijn al lang zichtbaar – en voelbaar. De wegen raken steeds verder in verval. Kuilen, afbrokkelende bruggen, gescheurde wegdekken. Dit brengt niet alleen de veiligheid van weggebruikers in gevaar, maar raakt ook het dagelijks leven van veel mensen. Vooral in landelijke gebieden, waar de auto vaak het enige vervoermiddel is.
En alsof dat nog niet genoeg is, werkt het klimaat de infrastructuur steeds meer tegen. Hittegolven, overstromingen, vorstperioden – extreme weersomstandigheden eisen een zware tol van het wegennet. Een treffend voorbeeld van de valkuilen van klimaatverandering in het dagelijks leven.
Nieuwe regels, oude problemen
Daar komen steeds strengere voorschriften op het gebied van veiligheid en milieu bij. De eisen nemen toe – maar het budget blijft schamel. De gemeenten zitten klem: ze moeten moderniseren, aanpassen, repareren – maar hoe zonder middelen?
Het is een vicieuze cirkel.
AMF voert de druk op: tijd voor een eerlijk financieringsmodel
De burgemeesters zien dat er actie nodig is – en wel dringend. AMF stelt concrete maatregelen voor om de Gordiaanse knoop door te hakken:
- Meer geld voor de gemeenten: Een deel van de wegenbelasting die momenteel door de staat wordt geïnd, moet rechtstreeks naar de gemeenten vloeien. Zij dragen immers de grootste last van het onderhoud.
- Gebruikers moeten bijdragen: Bedrijven die gebruikmaken van het wegennet – zoals exploitanten van elektriciteits-, gas- of telecommunicatielijnen – kunnen financieel worden betrokken.
- Boetes zinvol gebruiken: De inkomsten uit gemeentelijke parkeerboetes moeten gedeeltelijk rechtstreeks worden herinvesteerd in wegenbouw.
- Mobiliteit op het platteland versterken: De zogeheten „Versement Mobilité” – een heffing voor openbaar vervoer – moet worden herzien, zodat deze ook afgelegen regio’s bereikt zonder kleine bedrijven extra te belasten.
- Meer inspraak voor lokale actoren: Bij grote vervoersprojecten zoals snelle verbindingen in grootstedelijke regio’s moeten gemeenten meer worden betrokken.
Weg boven spoor?
Een vaak over het hoofd gezien feit: ongeveer 90 procent van alle verplaatsingen in Frankrijk gebeurt met de auto. Hoezeer de uitbreiding van het openbaar vervoer ook wordt geëist – de weg blijft de ruggengraat van mobiliteit. En wat hebben de modernste treinen voor nut als de toegangswegen naar het station op een maanlandschap lijken?
Deze realiteit mag in de vervoersplanning niet uit het oog worden verloren. De AMF dringt daarom aan op een evenwichtig concept dat zowel aan de behoeften van plattelandsregio’s als die van steden voldoet.
Een lappendeken met toekomst?
De vraag blijft: zal het gemeentelijke wegennet stukje bij beetje verder afbrokkelen terwijl miljarden naar hightechvervoersprojecten in grootstedelijke gebieden stromen? Of zal het mogelijk zijn een evenwicht te creëren – tussen stad en platteland, tussen spoor en weg?
De burgemeesters hebben duidelijk gemaakt: zo kan het niet verder. De weg is meer dan alleen een strook asfalt – hij verbindt mensen, regio’s en levenswijzen. En zonder een stabiele basis zal deze verbinding uiteindelijk instorten.
Niemand wil dat serieus riskeren – of wel?
Catherine H.