Mùa hè chính trị ở Pháp theo truyền thống không chỉ phục vụ cho việc nghỉ ngơi mà còn thường là thời điểm chuẩn bị chiến lược cho các chiến dịch bầu cử sắp tới. Trong năm 2026, những dấu hiệu cho thấy cựu Thủ tướng Gabriel Attal đang tận dụng những tháng mùa hè để khẳng định mình là một ứng viên nghiêm túc cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 ngày càng rõ nét. Những lần xuất hiện công khai và các yêu sách chính trị gần đây của ông cho thấy một sự tái định vị có chủ đích: Attal dịch chuyển rõ rệt sang phải trong các vấn đề nhập cư, an ninh nội địa và thẩm quyền nhà nước, nhưng không từ bỏ tham vọng đại diện cho trung tâm chính trị.
Đây không hẳn là một sự thay đổi đường lối tư tưởng căn bản, mà đúng hơn là sự điều chỉnh chiến lược trước một môi trường chính trị, nơi các vấn đề về an ninh và nhập cư đã chi phối cuộc tranh luận công chúng trong nhiều năm.
Trọng tâm là nhập cư và an ninh nội địa
Trong những tuần qua, Gabriel Attal đã đưa ra một loạt đề xuất vốn trước đây chủ yếu gắn với phe bảo thủ. Trong đó có việc áp dụng các hạn ngạch nhập cư mang tính bắt buộc và bãi bỏ việc tự động giảm án đối với một số hành vi phạm tội. Những yêu sách này khác biệt rõ rệt so với định hướng ban đầu của chủ nghĩa Macron, vốn thiên về tự do kinh tế và cấp tiến về mặt xã hội hơn.
Việc đặt trọng tâm như vậy hầu như không phải ngẫu nhiên. Trong nhiều năm, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy nhập cư, tội phạm, an toàn công cộng và sức mua là những mối quan tâm hàng đầu của người dân Pháp. Đối với một ứng viên tổng thống tiềm năng, sự đáng tin cậy trong các lĩnh vực chính sách này nay đã trở nên gần như không thể thiếu.
Attal rõ ràng đang cố gắng thể hiện mình là một chính trị gia không chỉ đại diện cho các cải cách trong giáo dục hay kinh tế, mà còn có thể chứng minh năng lực hành động trong những nhiệm vụ kinh điển của nhà nước.
Hiện diện có chủ đích trên các phương tiện truyền thông bảo thủ
Đáng chú ý là sự hiện diện ngày càng tăng của Attal trên các phương tiện truyền thông được xem là thuộc phạm vi ảnh hưởng của doanh nhân Vincent Bolloré. Đặc biệt trong số này có CNews, Europe 1 và Journal du Dimanche. Chỉ vài năm trước, việc một chính trị gia hàng đầu của phe Macron thường xuyên xuất hiện trong môi trường truyền thông này hẳn đã gây ngạc nhiên.
Tuy nhiên, xét về chính trị, bước đi này là có thể lý giải. Các phương tiện truyền thông nói trên đã mở rộng đáng kể ảnh hưởng đối với tranh luận công chúng và thường xuyên đưa các chủ đề như nhập cư, bản sắc dân tộc, an ninh và sự gắn kết xã hội vào chương trình nghị sự chính trị. Đồng thời, chúng tiếp cận một nhóm công chúng có ý nghĩa then chốt đối với bộ phận bảo thủ trung dung trong phổ chính trị.
Sự hiện diện của Attal trên các phương tiện truyền thông này không nhất thiết đồng nghĩa với việc ông đồng nhất với đường lối biên tập của họ. Đúng hơn, điều đó tuân theo một chiến lược vận động bầu cử cổ điển: Ai muốn giành thêm các nhóm cử tri mới thì phải hiện diện ở nơi họ tiếp nhận thông tin chính trị.
Cuộc cạnh tranh kế nhiệm Emmanuel Macron
Tuy nhiên, lời giải thích thực sự cho đường lối của Attal nằm ở bối cảnh chính trị trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2027. Vì Emmanuel Macron không thể tái tranh cử theo hiến pháp sau hai nhiệm kỳ liên tiếp, cuộc cạnh tranh cho người kế nhiệm ông từ lâu đã bắt đầu.
Một số nhân vật nổi bật của phe cầm quyền trước đây đã tự định vị là những người kế nhiệm có thể có. Édouard Philippe đặc biệt được xem là ứng viên đầy triển vọng của phe trung dung-bảo thủ trong nhiều cuộc thăm dò. Bên cạnh đó còn có những nhân vật như Gérald Darmanin hoặc Bruno Retailleau, mỗi người thu hút các nhóm cử tri bảo thủ khác nhau.
Đối với Gabriel Attal, điều này tạo ra một thế lưỡng nan chiến lược. Nếu chỉ đặt cược vào một lập trường trung dung cổ điển, ông có nguy cơ để Édouard Philippe gắn kết lâu dài với bộ phận cử tri ôn hòa. Đồng thời, phe bảo thủ có thể tiếp tục bị mất vào tay đảng Les Républicains hoặc Rassemblement National.
Vì vậy, việc nhấn mạnh mạnh mẽ hơn vào thẩm quyền nhà nước và các chủ đề an ninh có thể được hiểu là nỗ lực nhằm phát triển một hồ sơ chính trị riêng biệt trong phe Macron trước đây.
Cơ hội và rủi ro của việc mở cửa sang phải
Chiến lược này thực sự mang lại những cơ hội. Attal có thể thể hiện mình là một chính trị gia phản ứng trước những ưu tiên đã thay đổi của người dân và không để các vấn đề an ninh cho những phe cực đoan chính trị. Qua đó, ông tìm cách kết hợp kinh nghiệm điều hành và quản trị của mình với một hồ sơ có sức hấp dẫn đối với cả cử tri bảo thủ.
Tuy nhiên, đường lối này cũng tiềm ẩn những rủi ro đáng kể.
Một bộ phận cử tri truyền thống của Macron vẫn tự xem mình là những người tự do, ủng hộ châu Âu và cởi mở về mặt xã hội. Những cử tri này có thể coi việc quá chú trọng các chủ đề bảo thủ là sự rời xa dự án chính trị ban đầu của Emmanuel Macron.
Ngoài ra còn có một vấn đề cơ bản của mọi sự dịch chuyển chính trị sang phải. Ai tiếp nhận những chủ đề đã được các đảng bảo thủ hoặc dân túy cánh hữu chiếm lĩnh trong nhiều năm sẽ có nguy cơ chỉ củng cố chương trình nghị sự của họ. Trong trường hợp như vậy, nhiều cử tri thường ưu tiên những bản gốc chính trị hơn là một ứng viên thuộc trung tâm chính trị.
Ý nghĩa của mạng lưới truyền thông Bolloré
Sự hiện diện tăng cường của Attal trên các phương tiện truyền thông thuộc tập đoàn Bolloré cũng được các nhà quan sát chính trị diễn giải là một tín hiệu có chủ ý. Mạng lưới truyền thông này đã phát triển thành một nhân tố quan trọng trong việc hình thành dư luận tại Pháp trong những năm qua và ảnh hưởng đáng kể đến các cuộc tranh luận về nhập cư, an ninh và bản sắc dân tộc.
Đối với một ứng viên tổng thống nghiêm túc, hiện nay có lẽ gần như không thể hoàn toàn phớt lờ không gian truyền thông này. Bất kể đánh giá chính trị về các phương tiện truyền thông đó ra sao, chúng vẫn cung cấp khả năng tiếp cận một nhóm cử tri có thể mang tính quyết định đối với kết quả bầu cử tổng thống.
Do đó, chiến lược của Attal ít tuân theo sự xích lại gần về mặt tư tưởng hơn là một logic truyền thông chính trị: Ông chủ động tìm đến những nền tảng nơi các cử tri bảo thủ và trung dung tìm kiếm thông tin.
Nhìn chung, chiến dịch mùa hè của Gabriel Attal mang dáng dấp như sự mở đầu cho một chiến lược tổng thống dài hạn. Mục tiêu của ông dường như là thoát khỏi vai trò cựu Thủ tướng của Emmanuel Macron và được nhìn nhận như một ứng viên độc lập với hồ sơ rõ ràng. Việc nhấn mạnh hơn vào thẩm quyền, nhập cư và an ninh nội địa nhằm mở rộng phạm vi chính trị của ông, mà không từ bỏ yêu sách đại diện cho trung tâm chính trị.
Liệu sự cân bằng này có thành công hay không vẫn còn bỏ ngỏ. Yếu tố quyết định sẽ là liệu Attal có thể phát triển lâu dài một hồ sơ đáng tin cậy giữa trung tâm tự do và cánh hữu bảo thủ hay không, hay việc định vị của ông chỉ bị cử tri xem là sự thích nghi chiến thuật với tinh thần thời đại chính trị. Những tháng tới sẽ cho thấy liệu sự tái định hướng trong mùa hè có thực sự tạo ra một chiến dịch tranh cử tổng thống bền vững hay không.
Andreas M. Brucker