Những lần quan sát đầu tiên trong năm đem lại sự lạc quan cho các nhà bảo tồn. Nhiều con gấu nâu cái cùng với gấu con lang thang qua các vùng khác nhau của dãy Pyrenees trên núi đồi. Lứa gấu con cho thấy quần thể tiếp tục sinh sản thành công – một tín hiệu đáng mừng cho một loài động vật từng gần như biến mất khỏi dãy núi này chỉ vài thập kỷ trước.
Vào đầu những năm 1990, tình hình được coi là nghiêm trọng. Lúc đó chỉ có vài con gấu nâu bản địa sống trong những thung lũng hẻo lánh của dãy Pyrenees. Để ngăn chặn sự tuyệt chủng, Pháp đã khởi xướng một chương trình tái định cư. Một số con gấu từ Slovenia đã tìm được mái nhà mới ở dãy núi biên giới. Nền tảng di truyền của chúng tương đồng với loài gấu Pyrenees từng sinh sống ở đây và đã góp phần ổn định quần thể.
Hiện nay có hơn 80 con gấu nâu sống trở lại ở dãy Pyrenees. Phạm vi phân bố của chúng trải dài qua Pháp, Tây Ban Nha và Andorra. Mỗi lứa mới cung cấp những bằng chứng quý giá cho thấy quần thể tiếp tục phát triển và các biện pháp bảo vệ đang có hiệu quả.
Gấu con thường chào đời giữa mùa đông. Trong khi con mẹ hầu như không rời khỏi hang, những con gấu nhỏ lúc đầu chỉ nặng vài trăm gam lớn dần. Phải đến mùa xuân hoặc đầu hè chúng mới rời hang cùng mẹ và lần đầu xuất hiện trước mắt các nhà nghiên cứu hoặc những người đi bộ đường dài. Tuy nhiên, khởi đầu cuộc sống của chúng vẫn khó khăn. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nguồn thức ăn khan hiếm hoặc các mối nguy tự nhiên khiến không phải tất cả gấu con đều sống sót tới những năm đầu đời.
Mặc dù diễn biến tích cực, việc trở lại của gấu nâu vẫn gây tranh cãi. Đặc biệt các chủ nuôi cừu liên tục than phiền về các vụ gấu tấn công đàn cừu, nhất là trong các tháng hè ở các đồng cỏ cao. Chó bảo vệ đàn, thêm người chăn, việc tập trung đàn vào ban đêm cũng như bồi thường cho thiệt hại đã làm giảm bớt một số xung đột, nhưng không giải quyết triệt để.
Theo quan điểm bảo tồn, gấu nâu có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái núi rừng. Là loài ăn tạp, nó gieo rắc hạt giống, tiêu thụ xác thối và góp phần vào vòng tuần hoàn vật chất tự nhiên. Đồng thời các nhà khoa học cảnh báo không nên đánh giá quá cao sự phục hồi của quần thể. Số lượng động vật vẫn còn tương đối ít, đa dạng di truyền hạn chế. Thêm vào đó là sự thay đổi môi trường sống do du lịch, các dự án hạ tầng và biến đổi khí hậu.
Vì vậy, lứa gấu con năm nay không chỉ là một thành công đáng mừng trong bảo tồn loài. Nó còn tượng trưng cho hy vọng rằng các loài thú hoang dã bị đe dọa, bằng sự cam kết dài hạn và hợp tác xuyên biên giới, có thể lâu dài giành lại vị trí của chúng trong thiên nhiên châu Âu.
Tác giả: C.H.