Người hiến tạng khi còn sống tại Pháp sẽ không còn phải chịu thiệt thòi về tài chính hay gánh nặng hành chính trong tương lai. Với mục tiêu này, Thượng viện vào ngày 9 tháng 6 năm 2026 đã nhất trí thông qua một dự luật nhằm đảm bảo “trung lập tài chính” trong việc hiến tạng sống. Ý tưởng cơ bản vừa đơn giản vừa sâu rộng: việc hiến tạng không được làm cho người hiến trở nên giàu hơn hay thiệt thòi hơn.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn tồn tại một khoảng cách lớn giữa nguyên tắc đạo đức này và thực tế. Mặc dù các chi phí y tế đã được bảo hiểm y tế chi trả toàn bộ, một số người hiến vẫn phải tạm ứng các khoản chi phí, chịu thiệt thòi do tự đóng góp hoặc mất thu nhập. Thời gian chờ thanh toán trợ cấp bệnh cũng như các rào cản tổ chức trong công việc hàng ngày cũng gây thêm gánh nặng.
Gói luật mới được thông qua nhằm loại bỏ những trở ngại này. Theo đó, bảo hiểm y tế bắt buộc phải trực tiếp chi trả toàn bộ chi phí liên quan đến các dịch vụ y tế cho việc hiến tạng. Các khoản thù lao vượt mức quy định pháp luật sẽ bị loại trừ, các khoản tự đóng góp và phí cố định sẽ được bãi bỏ. Ngoài ra, thời gian chờ để nhận trợ cấp bệnh sẽ được xóa bỏ.
Hơn nữa, quyền lợi của người lao động cũng được tăng cường. Trong tương lai, họ sẽ được phép nghỉ có trả lương không chỉ cho ca phẫu thuật chính mà còn cho các cuộc khám sàng lọc cần thiết và theo dõi y tế sau đó. Mục tiêu là giảm đáng kể gánh nặng tổ chức cho người hiến và cải thiện sự hài hòa giữa việc hiến tạng và cuộc sống nghề nghiệp.
Một bổ sung đặc biệt đáng chú ý là từ phía Thượng viện trong lĩnh vực bảo hiểm. Trong tương lai, các công ty bảo hiểm sẽ không được quyền hỏi về việc hiến tạng sống trong các bảng câu hỏi về sức khỏe. Điều này nhằm đáp ứng mối lo ngại rằng người hiến có thể bị thiệt thòi gián tiếp khi xin bảo hiểm tín dụng, bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm mất khả năng lao động.
Cuộc cải cách không chỉ có ý nghĩa thực tiễn mà còn mang tầm chính sách y tế. Năm 2025, Pháp đã thực hiện tổng cộng 616 ca cấy ghép với người hiến sống, trong đó có 605 ca cấy ghép thận. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp so với nhu cầu. Kế hoạch cấy ghép quốc gia giai đoạn 2022-2026 đặt mục tiêu tăng tỷ lệ cấy ghép thận từ người hiến sống lên 20%. Trên thực tế, tỷ lệ này gần đây chỉ là 9,9%.
Còn việc các quy định mới có thực sự làm tăng ý thức hiến tặng hay không thì vẫn phải chờ xem. Tuy nhiên, về mặt chính trị, Thượng viện đã phát đi một tín hiệu rõ ràng: người sẵn sàng cho đi một bộ phận cơ thể để cứu sống người khác không nên phải lo ngại về thiệt hại tài chính hoặc xã hội. Ý nghĩa đạo đức của sự tự nguyện lần đầu tiên được bổ sung toàn diện bởi các cơ chế bảo vệ cụ thể về xã hội và kinh tế.
Dự thảo luật hiện đang được Hạ viện bàn thảo theo thủ tục rút gọn. Việc Thượng viện thông qua nhất trí dự thảo này đã cho thấy một sự đồng thuận chính trị rộng rãi.
Tác giả: P. Tiko