De aanhoudende hittegolf eist niet alleen zijn tol van miljoenen mensen in Frankrijk, maar zet ook het gezondheidssysteem steeds meer onder druk. De ziekenhuizen zijn nog niet overal overbelast, maar op veel plekken verslechteren de omstandigheden voor patiënten en medisch personeel duidelijk. Stijgende aantallen patiënten, een tekort aan bedden en gebouwen die nauwelijks bestand zijn tegen de extreme temperaturen zorgen voor een gespannen situatie.
Sinds het begin van de huidige hittegolf zien de spoedeisende hulpafdelingen een duidelijke toename van hittegerelateerde aandoeningen. Vooral mensen met oververhitting, uitdroging of een verstoorde zoutbalans moeten vaak worden behandeld. Dagelijks bezoeken inmiddels enkele honderden patiënten de spoedeisende hulp – een niveau dat doet denken aan de bijzonder hete zomers van de afgelopen jaren. Vooral ouderen worden getroffen. Bijna zes op de tien patiënten die na een behandeling op de spoedeisende hulp worden opgenomen, zijn minstens 75 jaar oud.
Ook de hulpdiensten werken op hun limiet. Landelijk steeg het aantal noodoproepen met tot wel 20 procent, in sommige stedelijke gebieden zelfs bijna met de helft. De hulpverleners zorgen voor uitgedroogde ouderen, kinderen met circulatieproblemen, chronisch zieken van wie de gezondheid door de hitte is verslechterd, sporters met zonnesteek en mensen die zijn ingestort in de buitenlucht. De situatie verslechtert dag na dag – en dat voelen de medewerkers in de ziekenhuizen direct.
Het eigenlijke knelpunt ligt echter niet in de spoedeisende hulp zelf, maar op de verpleegafdelingen. Veel patiënten moeten na hun eerste zorg urenlang op een brancard wachten omdat er geen vrij ziekenhuisbed beschikbaar is. Zolang deze bedden geblokkeerd blijven, kunnen nieuwe patiënten slechts vertraagd worden opgenomen. Zo ontstaat een cyclus die de toch al zwaarbelaste spoedeisende hulpafdelingen extra vertraagt.
Daarbij komt dat veel ziekenhuizen bouwkundig niet zijn voorbereid op langdurige hitteperiodes. In sommige klinieken beschikken noch de patiëntenkamers noch delen van de spoedeisende hulp over airconditioning. Artsen en verpleegkundigen werken daar bij temperaturen die zelfs voor gezonde mensen zwaar zijn. Voor ernstig zieke of oudere patiënten vormt dit een extra gezondheidsrisico. Om voldoende capaciteit beschikbaar te houden, verschuiven sommige ziekenhuizen al geplande ingrepen. Dit is geen vrijblijvende keuze, maar een noodzakelijke maatregel om de zorg voor acute noodgevallen te garanderen.
Als reactie op de toenemende belasting activeerde de Franse regering de tweede fase van het nationale ORSAN-plan voor uitzonderlijke gezondheidsituaties. Hiermee moeten vrije ziekenhuiscapaciteiten beter worden gemonitord, huisartsen sterker worden betrokken en extra bedden worden gecreëerd. Het doel blijft om de ziekenhuiswerking ondanks de uitzonderlijke weersomstandigheden voort te zetten.
Ondanks de gespannen situatie trekken veel deskundigen een voorzichtig positieve vergelijking met de hittezomer van 2003. Toen trof de extreme hitte Frankrijk grotendeels onaangekondigd en eiste duizenden dodelijke slachtoffers. Tegenwoordig maken waarschuwingssystemen, intensieve gezondheidsmonitoring en duidelijk gedefinieerde noodplannen snellere reacties mogelijk. Toch groeit de bezorgdheid dat een langdurige hittegolf de aanwezige reserves snel kan uitputten. Vooral kritisch zal de situatie worden wanneer de zomervakantie begint en veel werknemers met hun welverdiende vakantie vertrekken.
Het Franse gezondheidssysteem houdt het uitzonderlijke weer tot nu toe stand. Maar de speelruimte wordt kleiner. Mocht de hitte aanhouden of zelfs verergeren, dan dreigen tekorten die veel verder reiken dan enkele regio’s. De komende dagen zullen daarom doorslaggevend zijn om te bepalen of de ziekenhuizen de drukte kunnen blijven verwerken of hun grenzen bereiken.
Door C. Hatty