De militaire escalatie tussen Israël en Iran duurde minder dan 15 uur. Toch zou deze zich kunnen ontpoppen als een van de meest inzichtelijke buitenlandse politieke momenten van het jaar. Niet vanwege de militaire omvang, maar omdat het twee ontwikkelingen zichtbaar maakte: de groeiende spanningen tussen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de Amerikaanse president Donald Trump, evenals het centrale belang van de lopende onderhandelingen over het Iraanse nucleaire programma.
De aanleiding van de crisis waren Iraanse raketaanvallen waarop Israël met een veelomvattender militaire actie wilde reageren. Volgens berichten stonden Israëlische gevechtsvliegtuigen al klaar voor aanvallen op Iraanse doelen. In deze situatie greep Donald Trump persoonlijk in. In een direct gesprek met Netanyahu drong hij aan op terughoudendheid en verwees hij naar de lopende gesprekken tussen Washington en Teheran. Enkele uren later verklaarde Israël af te zien van verdere aanvallen, mits Iran ook de vijandelijkheden zou staken.
Het voorval toont de grenzen van de Israëlische handelingsvrijheid aan. Israël beschikt weliswaar over aanzienlijke militaire capaciteiten en kan zelfstandig opereren, maar in het geval van een grotere regionale escalatie blijft de politieke en militaire steun van de Verenigde Staten onmisbaar. Het feit dat Netanyahu het geplande offensief staakte na de interventie van Trump, toont de blijvende beslissende rol van Washington voor het Israëlische veiligheidsbeleid.
Tegelijkertijd onthult de episode een opmerkelijke verandering in het Amerikaanse beleid ten aanzien van Iran. Terwijl Trump in het verleden een confronterende koers jegens Teheran ondersteunde, lijkt zijn regering nu in te zetten op de-escalatie en onderhandelingen. Een nieuw akkoord met Iran zou Trump een buitenlands politiek succes opleveren en kunnen bijdragen aan het verminderen van het risico op een grotere oorlog in het Midden-Oosten.
Centraal in de gesprekken staan de toekomst van het Iraanse nucleaire programma, internationale controles en mogelijke versoepeling van sancties. De onderhandelingen blijven echter moeizaam. Internationale waarnemers wijzen nog steeds op openstaande vragen met betrekking tot Iraanse uraniumvoorraden en de transparantie van afzonderlijke nucleaire faciliteiten.
Politiek bijzonder belangrijk is het feit dat de belangen van Jeruzalem en Washington niet langer volledig overeen lijken te komen. Terwijl Trump momenteel stabiliteit en diplomatieke vooruitgang prioriteert, blijft Netanyahu tegenover Iran een aanzienlijk hardere koers varen. Dit schept een spanningsveld binnen een alliantie die decennialang als vrijwel onwankelbaar werd gezien.
De korte confrontatie was daarom veel meer dan een militaire episode. Ze toonde een strategisch belangenconflict tussen twee nauwe bondgenoten en liet tegelijk zien hoe nauw de veiligheid van het Midden-Oosten verbonden blijft met het succes of falen van de nucleaire onderhandelingen. Of de huidige rust van duur zal zijn, hangt minder af van de gebeurtenissen gedurende deze 15 uur dan van de beslissingen die in de komende weken aan de onderhandelingstafel worden genomen.
Kim Jong-un: Hoe de oorlog in Oekraïne Noord-Korea nieuwe ruimte gaf
Nog tijdens de coronapandemie toonde Noord-Korea’s machthebber Kim Jong-un zich ongewoon zelfkritisch. In een zeldzame openbare verontschuldiging gaf hij toe dat hij de levensstandaard van de bevolking niet voldoende had verbeterd. De economische situatie van het land was toen precair. Grenssluitingen, internationale sancties en bevoorradingsproblemen belastten de toch al zwakke economie verder. Waarnemers meldden een groeiende wanhoop onder de bevolking.
Enkele jaren later presenteert Kim zich als een succesvolle staatleider. Tijdens het partijcongres van de Arbeiderspartij kondigde hij het begin aan van een nieuw tijdperk van welvaart en kracht. Noord-Korea zou niet alleen zijn economische situatie hebben gestabiliseerd, maar ook zijn status als atoommacht hebben versterkt. Deze ontwikkeling is nauw verbonden met de geopolitieke gevolgen van de oorlog in Oekraïne.
Tijdens de pandemie gebruikte Kim de crisis om zijn controle over de samenleving verder uit te breiden. De handel met China werd sterk beperkt, informele markten werden teruggedrongen en het consumeren van buitenlandse media werd harder bestraft. Daarmee verzwakte het regime weliswaar de invloed van externe actoren, maar ontnam het tegelijkertijd veel burgers hun belangrijkste inkomstenbronnen.
Parallel zocht de leiding naar nieuwe financieringswegen. Inkomsten van Noord-Koreaanse arbeidskrachten in het buitenland en omvangrijke cyberoperaties om deviezen te verkrijgen speelden hierbij een belangrijke rol. De beslissende wending kwam echter met de Russische aanval op Oekraïne in 2022.
Noord-Korea ontwikkelde zich snel tot een belangrijke leverancier van munitie en militair materieel voor Rusland. Volgens berichten werden ook Noord-Koreaanse soldaten en arbeidskrachten naar Rusland gezonden. In ruil ontving Pjongjang dringend benodigde leveringen van voedsel, energie en moderne militaire technologie. De politieke samenwerking werd bovendien verdiept door een nieuw partnerschapsakkoord.
Deze toenadering heeft de effectiviteit van internationale sancties aanzienlijk verzwakt. Tegelijk gaf ze Noord-Korea meer handelingsruimte ten opzichte van China, dat tot nu toe de belangrijkste economische partner van het land was. Peking zoekt nu weer nauwere samenwerking met Pjongjang, mede tegen de achtergrond van de strategische rivaliteit met de Verenigde Staten.
In het binnenland zijn de eerste signalen van economische verbetering zichtbaar. In Pjongjang verrezen nieuwe woonflats, prestigieuze toeristische projecten werden afgerond en het gebruik van moderne technologie neemt toe. Toch blijft de economische ontwikkeling buiten de hoofdstad duidelijk beperkter.
Van een terugkeer naar onderhandelingen over nucleaire ontwapening of een toenadering tot Zuid-Korea is momenteel weinig te merken. Kim Jong-un streeft er in plaats daarvan naar om Noord-Korea blijvend als atoommacht te vestigen. De combinatie van militaire kracht, Russische steun en meer buitenlands-politieke flexibiliteit heeft zijn positie sterker gemaakt dan zelden tevoren.
ANDERE NIEUWSBERICHTEN
De zwaarste aardbeving op de Filipijnen in 50 jaar heeft minstens 32 mensen het leven gekost en tienduizenden tot vlucht gedwongen.
Britse regeringsvertegenwoordigers spraken tegen de Amerikaanse vicepresident JD Vance, die de dood van een Britse student in verband had gebracht met wat hij een “invasie van migranten” noemde.
De Armeense premier Nikol Pashinyan verklaarde zich na een richtinggevende verkiezing tot winnaar en zette zich daarmee af tegen een campagne uit Moskou.
Paus Leo ontmoette de Spaanse premier Pedro Sánchez. Hiermee kwamen twee invloedrijke actoren samen die als leidende tegenstanders van Donald Trump gelden.
Patrick Bruel, een van de bekendste zangers en acteurs van Frankrijk, werd voor verhoor in hechtenis genomen. Tegen hem zijn beschuldigingen ingelegd van seksuele aanrandingen en verkrachting van 13 vrouwen.