De Franse staat plant een uitbreiding van verkeerscontroles met behulp van kunstmatige intelligentie (KI) en intelligente radartechnologie. Al vanaf 2025 zouden nieuwe overtredingen zoals het negeren van de veiligheidsafstand, het niet naleven van de gordelplicht en telefoneren tijdens het rijden automatisch kunnen worden herkend en bestraft. Dit voorstel, opgenomen in het ontwerp van de begroting voor 2025, heeft als doel de veiligheid in het verkeer te verhogen – maar roept ook stevige kritiek op van automobilistenverenigingen.
De geplande controle gaat verder dan de gebruikelijke snelheidsmetingen en moet met behulp van KI-ondersteunde radarsystemen ook andere veiligheidsrelevante overtredingen detecteren. De overheid heeft daarvoor een budget van 46,3 miljoen euro uitgetrokken, dat de uitbreiding en het onderhoud van de bestaande installaties dekt. In totaal is een lichte verhoging van het aantal radars naar 4.160 apparaten gepland, waarbij “enkele honderden” van deze apparaten de nieuwe functies zullen krijgen. Een exacte startdatum is tot nu toe nog niet vastgesteld.
KI en radar – nieuw tijdperk van verkeerscontrole?
De geplande KI-gestuurde radarsystemen moeten in staat zijn om via beeldherkenning en data-analyse complexere situaties te beoordelen. Of een bestuurder voldoende afstand houdt tot de voorganger, de veiligheidsgordel correct heeft aangelegd of de telefoon in de hand houdt, zou in de toekomst automatisch door deze „slimme“ radarsystemen kunnen worden herkend. Het gebruik van innovatieve technologieën zoals KI en „datascience“ wordt hierbij als noodzakelijk gezien om de efficiëntie van verkeerscontroles te verhogen en de toenemende hoeveelheid verkeersboetes aan te pakken.
Maar terwijl de technologie snelle vooruitgang boekt, groeien bij de automobilisten ook de zorgen. Zo beschrijft de Franse autobestuurdersvereniging „40 miljoen d’automobilisten“ de maatregelen als „administratieve woede“ en hekelt zij het geautomatiseerd opleggen van boetes. De vereniging vreest een „vloed aan boeteberichten“, die niet alleen kan leiden tot enorme kostenstijgingen voor het postverzenden van de waarschuwingen, maar ook het vertrouwen van de bevolking in de proportionaliteit van de straffen ondermijnt.
Een omstreden weg naar meer veiligheid?
Wat op het eerste gezicht lijkt op een consequente maatregel om de verkeersveiligheid te vergroten, roept vragen op: Zal deze focus op geautomatiseerde straffen uiteindelijk het gewenste effect hebben? Volgens de vereniging „40 miljoen automobilisten“ wordt met deze uitbreiding van de controles vooral één ding bereikt – de financiële druk voor automobilisten neemt toe. Elke van deze nieuwe overtredingen kan worden bestraft met een boete van 135 euro en een aftrek van drie punten op het rijbewijs.
De kritiek van de vereniging richt zich daarom niet alleen tegen de technologieën zelf, maar tegen het onderliggende controleconcept. De beschuldiging is dat de toegenomen controle vooral tot een stijging van de boete-inkomsten moet leiden, zonder een merkbare veiligheidswinst te brengen. De regering daarentegen benadrukt de noodzaak om nieuwe wegen te bewandelen voor het voorkomen van ongevallen – gezien het feit dat afleiding achter het stuur en het negeren van de gordelplicht aanzienlijke risico’s op ongevallen vormen.
Waar blijft de persoonlijke speelruimte?
De introductie van KI-gebaseerde radarbewaking kan ook een nieuwe discussie over privacy en eigen verantwoordelijkheid in het verkeer op gang brengen. Veel bestuurders zouden zich gecontroleerd en beperkt kunnen voelen als radars niet alleen de snelheid meten, maar ook door de voorruit kijken om het gedrag van de inzittenden te beoordelen. Bij een voortdurende bewaking blijft de vraag in hoeverre eigen verantwoordelijkheid en gezond verstand van de bestuurder nog tellen – of dat het rijgedrag zich steeds meer aanpast aan geautomatiseerde voorschriften en straffen.
De fundamentele vraag blijft dus: zorgt het gebruik van KI in het verkeer daadwerkelijk voor de gewenste veiligheid, of groeit daarmee vooral het gevoel constant in de gaten gehouden te worden?
Op ramkoers – burgers en staat
Deze uitbreiding van de verkeersbewaking kan in Frankrijk de relatie tussen automobilisten en autoriteiten op de proef stellen. 40 miljoen automobilisten spreekt van een verlies aan vertrouwen van de bevolking in de eerlijkheid van staatsmaatregelen. Veel automobilisten ervaren de uitbreiding van het radarbewakingssysteem als een eenzijdige controlemaatregel, die de handelingsvrijheid in het verkeer verder beperkt en uiteindelijk de boetebegroting van de staat vult.
Het project heeft bovendien een ander aspect: De implementatie van deze technologieën en het daaropvolgende onderhoud veroorzaken hoge kosten. Een aanzienlijk deel van het budget is bestemd voor de “druk- en verzendkosten van de boetes” – een uitgave die doet vermoeden dat de overheid rekening houdt met een aanzienlijke toename van het aantal boetes. Deze werkwijze wordt door de autobeurslobby kritisch bekeken en als potentieel onevenredig beoordeeld.
Een evenwichtsoefening voor de toekomst van het wegverkeer
Hoewel velen de modernisering van de verkeersveiligheid toejuichen, blijft het onderwerp sterk omstreden. De introductie van AI in de radartechnologie zou de wegen in Frankrijk veiliger kunnen maken – of, vanuit het perspectief van de critici, leiden tot een drastische verhoging van de boetes, die het vertrouwen van de bevolking in het systeem verder ondermijnt.
Het is duidelijk: de overgang naar een systeem dat steeds meer op AI en automatisering vertrouwt, is een evenwichtsoefening waarbij het gaat om het afwegen van efficiëntie en burgerbetrokkenheid.