Trên bờ sông Seine, phía tây Paris, có một khuôn viên không chỉ là mái nhà mà còn là nơi sáng tạo: ngôi nhà của Émile Zola ở Médan. Ở đây, một số tác phẩm quan trọng nhất của ông đã được ra đời, lịch sử đã được viết nên – và tại đây, nhà văn nổi tiếng đã sống với niềm đam mê văn học, nhiếp ảnh và sự tham gia xã hội.
Nơi trú ẩn văn học bên bờ sông Seine
Khi Émile Zola lấy tiền từ thành công cuốn tiểu thuyết L’Assommoir năm 1878 để mua một ngôi nhà ở Médan, có lẽ ông chưa ngờ nơi đây sẽ trở thành một trong những nơi quan trọng nhất trong cuộc đời mình. Khu đất rộng duyên dáng nhìn ra sông Seine đã trở thành hơn cả một nơi nghỉ ngơi đối với ông.
Ông tự gọi khuôn viên của mình một cách trìu mến là “cabane à lapin”, tức là chuồng thỏ – nhưng thực tế đó là một nơi ở ngày càng mở rộng mà ông dần dần cải tạo. Môi trường yên bình, sự tĩnh lặng của thiên nhiên và kết nối đường sắt trực tiếp đã biến Médan thành nơi lý tưởng cho một nhà văn đang tập trung vào sự nghiệp văn chương của mình.
Những tòa tháp của cảm hứng
Ngôi nhà của Zola ở Médan phát triển cùng với thành công của ông. Sau Nana, ông cho xây một tòa tháp đầu tiên; sau Germinal lại thêm một tòa tháp thứ hai. Những mở rộng này không chỉ là sự thay đổi về kiến trúc mà còn tượng trưng cho ảnh hưởng ngày càng lớn của tác phẩm ông.
Martine Leblond-Zola, cháu gái cụ, mô tả chính xác: „Tùy theo thành công văn học, ông đã mở rộng ngôi nhà của mình. Quyền lợi từ Nana tài trợ cho việc xây dựng một ngọn tháp, còn từ Germinal thì xây thêm phần khác.” Như vậy, khu đất không chỉ là một mái nhà mà còn là một dạng tượng đài cho sự nghiệp sáng tạo của ông.
Một nơi để viết và tranh cãi
Tại Médan, Zola đã viết một số tác phẩm nổi tiếng nhất của mình. Sự yên tĩnh của nơi này cho phép ông đắm chìm sâu vào những tiểu thuyết – nhưng đồng thời, mái nhà của ông cũng là sân khấu cho một trong những vụ bê bối chính trị lớn nhất của Pháp.
Tại đây, ông quyết định bảo vệ Alfred Dreyfus và công bố bức thư ngỏ nổi tiếng J’Accuse…! Với bài báo này, đăng ngày 13 tháng 1 năm 1898 trên tờ L’Aurore, ông đã khởi xướng một làn sóng mạnh mẽ khiến ông cuối cùng phải lưu vong. Nhà ông ở Médan vẫn tồn tại – một biểu tượng cho lòng dũng cảm và niềm tin kiên định vào công lý.
Một nhà văn với cái nhìn tinh tế
Zola không chỉ là một tác giả tài năng mà còn là một nhiếp ảnh gia đam mê. Ông dùng máy ảnh để ghi lại cuộc sống ở Médan: gia đình ông, những con đường rợp nắng, những cây tilia do ông trồng. Môi trường xung quanh là nguồn cảm hứng vô tận đối với ông.
Đặc biệt, đoạn đường sắt gần đó đã làm tuôn trào trí tưởng tượng của ông. Chuyến tàu thường xuyên chạy qua nhà ông đã được đưa vào tiểu thuyết La Bête humaine, một câu chuyện u ám về giết người và điên rồ trên đường ray.
Médan ngày nay – Một nơi tưởng niệm
Ngày nay, khuôn viên là một bảo tàng giữ gìn tinh thần của Zola. Khách tham quan có thể dạo quanh các phòng, chiêm ngưỡng phòng làm việc của ông và có cái nhìn sâu sắc về cuộc đời của nhà văn vĩ đại. Ai nhìn kỹ có thể phát hiện dấu vết của năng lượng sáng tạo của ông – hoặc cảm nhận được hơi thở lịch sử lơ lửng giữa các bức tường của ngôi nhà này.
Việc thăm quan có đáng không? Chắc chắn là có! Bởi Médan không chỉ là một căn nhà của nhà văn – mà còn là một cửa sổ vào tâm hồn của một người đã thay đổi văn học và thế giới.
Bài ký sự du lịch của V.O.Yager