De eerste waarnemingen van het jaar geven natuurbeschermers vertrouwen. Meerdere vrouwelijke bruine beren zwerven in verschillende regio’s van de Pyreneeën samen met hun jongen door het berglandschap. De jongen tonen dat de populatie zich nog steeds succesvol voortplant – een verheugend signaal voor een diersoort die enkele decennia geleden in dit gebergte bijna was verdwenen.
Nog begin jaren 1990 werd de situatie als dramatisch beschouwd. Slechts enkele inheemse bruine beren leefden destijds in afgelegen valleien van de Pyreneeën. Om uitsterven te voorkomen startte Frankrijk een herintroductieprogramma. Meerdere beren uit Slovenië vonden een nieuw thuis in het grensgebergte. Hun genetische achtergrond lijkt op die van de eens inheemse Pyreneeënberen en droeg bij aan het stabiliseren van de populatie.
Tegenwoordig leven er weer meer dan 80 bruine beren in de Pyreneeën. Hun verspreidingsgebied strekt zich uit over Frankrijk, Spanje en Andorra. Elke nieuwe worp levert waardevolle aanwijzingen op dat de populaties zich verder ontwikkelen en dat de beschermingsmaatregelen effect hebben.
De jongen worden meestal midden in de winter geboren. Terwijl de moeder haar hol nauwelijks verlaat, groeien de aanvankelijk slechts enkele honderden gram wegende beren aan. Pas in de lente of vroege zomer verlaten ze samen met de moeder het hol en duiken ze voor het eerst op voor de ogen van onderzoekers of wandelaars. Toch blijft hun start in het leven moeilijk. Harde weersomstandigheden, een krap voedselaanbod of natuurlijke gevaren zorgen ervoor dat lang niet alle jonge beren de eerste levensjaren overleven.
Ondanks de positieve ontwikkeling blijft de terugkeer van de bruine beer omstreden. Vooral schapenhouders klagen herhaaldelijk over schade aan hun kuddes, vooral tijdens de zomermaanden op de hoogweiden. Keschermingshonden, extra herders, het ’s nachts bijeenbrengen van de dieren en compensaties voor opgetreden schade verminderen sommige conflicten, maar lossen ze niet volledig op.
Vanuit natuurbeschermend oogpunt heeft de bruine beer een belangrijke functie in het ecosysteem van de bergen. Als alleseter verspreidt hij zaden, verwerkt hij aas en draagt zo bij aan de natuurlijke stofkringloop. Tegelijk waarschuwen wetenschappers ervoor het herstel van de populatie te overschatten. Het aantal dieren blijft relatief klein, hun genetische diversiteit beperkt. Daar komen veranderingen van het leefgebied door toerisme, infrastructuurprojecten en de klimaatverandering bij.
De dit jaar geboren berenjongeren staan daarom niet alleen voor een verheugend succes in de soortbescherming. Zij symboliseren tegelijk de hoop dat bedreigde wilde dieren met langdurige inzet en grensoverschrijdende samenwerking blijvend hun plek in Europa’s natuur kunnen herwinnen.
Auteur: C.H.