Khi nghĩ về rác thải trên các bãi biển Pháp, người ta thường nhớ đến chai nhựa, bao bì hoặc đầu lọc thuốc lá. Chúng nằm rõ ràng trên cát, trôi nổi trên mặt nước hoặc tích tụ giữa những tảng đá và đụn cát. Nhưng một loại rác khác thường bị bỏ qua – mặc dù có hàng triệu mẩu: kẹo cao su.
Vấn đề môi trường ít được chú ý này là lĩnh vực nghiên cứu của nhà sinh học trẻ Marine Guilbaud đến từ La Rochelle. Với một ý tưởng độc đáo, cô không chỉ muốn giảm gánh nặng cho các bờ biển mà còn nâng cao nhận thức về một hiểu lầm phổ biến. Dự án của cô bắt đầu từ nơi mà nhiều người không ngờ tới vấn đề này.
Bởi vì kẹo cao su hiện đại không còn làm từ nguyên liệu tự nhiên nữa. Thành phần cao su nhai chủ yếu bao gồm các polyme tổng hợp từ dầu mỏ. Nói cách khác: nhiều loại kẹo cao su chứa nhựa. Khi một mẩu kẹo cao su được nhổ ra trên đường, xuống cát hoặc vào môi trường tự nhiên, nó không đơn giản biến mất. Qua nhiều năm, nó tồn tại lâu dài, phân hủy chậm và cuối cùng có thể trở thành vi nhựa.
Một mẩu rác nhỏ nhưng tác động lớn.
Các thành phố và cộng đồng đã biết vấn đề này từ lâu. Kẹo cao su là một trong những vật dụng bị vứt bừa bãi phổ biến nhất ở nơi công cộng. Do kích thước nhỏ, chúng khó nhận thấy. Tuy nhiên, số lượng lớn đã gây ra chi phí đáng kể. Việc loại bỏ các vết dính đòi hỏi quy trình làm sạch đặc biệt, tốn thời gian, nhân lực và tiền bạc.
Ở vùng ven biển, tình hình còn trở nên nghiêm trọng hơn. Nước mưa cuốn kẹo cao su vào hệ thống cống rãnh, từ đó đến các con sông rồi cuối cùng ra biển. Tại đó, chúng góp phần vào dòng thác khổng lồ các chất thải nhựa đang đe dọa hệ sinh thái biển.
Marine Guilbaud hiểu rõ những mối liên hệ này qua công việc nghiên cứu của cô. Sau khi học chuyên ngành Quản lý Môi trường và Sinh thái bờ biển, cô đã nghiên cứu sâu về hậu quả của ô nhiễm đại dương. Từ kinh nghiệm đó, cô nghĩ ra dự án “CreaGum” – một sáng kiến không xem kẹo cao su như rác thải vô giá trị mà là tài nguyên.
Cách tiếp cận này nghe có vẻ đơn giản đến ngạc nhiên.
Kẹo cao su đã sử dụng được thu gom qua các điểm tập kết, phân loại và xử lý. Sau đó chúng được đưa vào quá trình tái chế để tạo ra các sản phẩm mới. Đặc biệt tập trung vào đồ chơi bãi biển dành cho trẻ em. Từ thứ từng làm bẩn cát, giờ đây tạo thành xô, xẻng hoặc những vật dụng hữu ích khác.
Ban đầu nghe có vẻ hơi kỳ quặc.
Nhưng chính điều đó lại là điểm mạnh của ý tưởng. Một đứa trẻ chơi với đồ chơi làm từ kẹo cao su tái chế trên bãi biển sẽ tiếp cận chủ đề ô nhiễm môi trường một cách rất cụ thể. Những khái niệm trừu tượng như kinh tế tuần hoàn hay vi nhựa trở thành điều gì đó có thể chạm vào được.
Sáng kiến này theo xu hướng ngày càng phổ biến trong nhiều lĩnh vực. Ngày càng nhiều công ty và chính quyền địa phương tìm cách biến những loại rác thải trước đây gây vấn đề thành nguyên liệu mới. Những vật liệu từng được vứt bỏ trực tiếp giờ có cơ hội tái sinh.
CreaGum kết hợp ý tưởng này với mối liên hệ khu vực rõ ràng. Vùng ven biển quanh La Rochelle không chỉ là khu vực áp dụng mà còn tượng trưng cho việc bảo vệ môi trường biển nhạy cảm. Việc kết hợp dọn dẹp bãi biển, giáo dục môi trường và tái sử dụng tạo thành chu trình gắn kết công dân, du khách và cộng đồng.
Dĩ nhiên, tái chế kẹo cao su không giải quyết được cuộc khủng hoảng nhựa toàn cầu. Lượng kẹo cao su vẫn nhỏ so với dòng rác thải khổng lồ ở các đại dương.
Nhưng đôi khi chính các ý tưởng nhỏ lại tạo ra tác động đặc biệt.
Chúng cho thấy bảo vệ môi trường không nhất thiết phải bắt nguồn từ những dự án khổng lồ trị giá hàng tỷ đô la. Đôi khi chỉ cần một cách nhìn mới về những vật dụng hàng ngày. Một mẩu kẹo cao su bị nhổ bừa trên mặt đất có vẻ không quan trọng. Thực tế, nó kể một câu chuyện lớn hơn về tiêu dùng, trách nhiệm và quản lý nguồn lực.
Dự án của Marine Guilbaud làm điều đó rõ ràng. Nó biến một loại rác tưởng chừng vô hình thành thứ hữu ích và nhắc nhở rằng nhiều vấn đề môi trường bắt đầu ngay dưới chân chúng ta. Ai chịu khó quan sát kỹ sẽ thường thấy giải pháp ngay nơi người khác chỉ nhìn thấy rác.
Bởi C. Hatty