Als in Cannes de camera’s flitsen, limousines in staptempo over de Croisette rijden en acteurs met zonnebrillen die groter zijn dan hun filmrollen uit luxe hotels komen, lijkt de Côte d’Azur voor een paar dagen wel een parallelle wereld. Alles glanst. Alles fonkelt. En juist dat trekt tegenwoordig niet alleen fotografen aan.
Rond het filmfestival van dit jaar nemen de berichten over spectaculaire diefstallen van luxe horloges toe. Getroffen zijn miljonairs, producenten, influencers en ondernemers — mensen dus die hun rijkdom zichtbaar om hun pols dragen. Rolex, Patek Philippe of Richard Mille zijn allang niet meer alleen horlogemerken. Ze functioneren als kleine mobiele vermogens. Makkelijk te vervoeren, extreem waardevol en op de zwarte markt begeerd als goudstaven.
De Franse autoriteiten spreken tegenwoordig openlijk over professioneel georganiseerde criminele groepen. Geen gelegenheidsdieven, geen spontane overvallen. Het zijn teams met duidelijke taakverdeling die gericht tijdens het festival naar Cannes reizen. Restaurants, strandclubs en hotellobby’s worden in de gaten gehouden. Een korte blik op de pols is vaak al genoeg.
Dan gaat alles razendsnel.
Een duw voor de hotelingang. Een korte afleidingsmanoeuvre. Soms zelfs een directe greep terwijl iemand voorbijloopt. Binnen seconden verdwijnt een horloge ter waarde van een woning. Voor buitenstaanders lijkt het bijna surrealistisch — als een scène uit een Franse gangsterfilm uit de jaren zeventig. Alleen zonder filmmuziek.
Wat vooral opvalt: de daders worden steeds brutaler. Vroeger gebeurden zulke diefstallen eerder discreet, tegenwoordig soms midden op de Croisette, pal voor de luxehotels en onder het oog van talloze voorbijgangers. Cannes presenteert zich daarmee opnieuw als een plek van uitersten. Hier luxe jachten, champagneontvangsten en diamantsieraden. Daar georganiseerde misdaad die precies op deze wereld is gespecialiseerd.
De politieke discussie liet dan ook niet lang op zich wachten.
Conservatieve commentatoren zien in de incidenten een symbool voor het afnemende gezag van de staat. Linkse stemmen betogen daarentegen dat Cannes jaarlijks bijna provocerend rijkdom ten toon spreidt — en daarmee onvermijdelijk criminelen aantrekt. In feite lijkt het festival soms wel een etalage van het globale luxe kapitalisme. Wie daar wil opvallen, toont vaak aan zijn arm wat anderen in een heel jaar verdienen.
En daarin ligt precies de psychologische bijzonderheid van deze zaken.
Luxe horloges dienen allang niet meer alleen om de tijd te meten. Ze markeren status, invloed en verbondenheid met een exclusieve wereld. Op sociale netwerken presenteren influencers hun modellen als trofeeën. Ondernemers spreken met dezelfde passie over limited editions als anderen over oldtimers of kunstverzamelingen. Het probleem: zichtbare rijkdom creëert ook zichtbare doelwitten.
Veel prominente gasten kiezen er tegenwoordig bewust voor om geen opvallende modellen te dragen of reizen met extra beveiligingspersoneel. Sommige hotels hebben hun beveiligingsmaatregelen verscherpt, anderen bieden discrete transporten of privé-ingangen aan. Toch blijft er een gevoel van voortdurende zenuwachtigheid. Achter de zonnebrillen en flitslichten groeit een sfeer die meer aan een hoogbeveiligde zone doet denken dan aan een filmfestival.
Cannes blijft daarmee een fascinerende tegenstelling. Een podium voor cinema, glamour en machtsvertoon — maar tegelijkertijd ook een plek waar de schaduwkanten van extreme zichtbaarheid extra duidelijk worden. Hoe feller de luxe straalt, hoe duidelijker ook degenen naar voren treden die daarvan willen profiteren.
Het is toch wel een beetje krankzinnig.
Misschien zegt dat wel meer over het moderne Frankrijk dan welke politieke discussie ook. Want tussen de rode loper en de politiewagens liggen in Cannes vaak maar een paar meter.
Andreas M. Brucker