Macron koppelt Dreyfus-herdenking aan oproep tegen antisemitisme

Parijs – 12.07.2026: President Emmanuel Macron heeft de eerste nationale herdenking van de rehabilitatie van Alfred Dreyfus gekoppeld aan een dringende oproep tegen antisemitisme. Frankrijk moet het opnieuw opduiken van deze ideologie met onafgebroken waakzaamheid tegemoet treden, verklaarde het staatshoofd. De herinnering aan de Joodse officier die ten onrechte wegens hoogverraad werd veroordeeld, kreeg daarmee nadrukkelijk een actuele politieke betekenis.

12 juli is bij een op 7 juli gepubliceerd decreet vastgesteld als nationale herdenkingsdag voor de erkenning van Dreyfus’ onschuld. De datum herinnert aan het arrest van het Hof van Cassatie van 12 juli 1906, waarmee de veroordeling definitief werd vernietigd. De eerste herdenking valt in het jaar van de 120e verjaardag van deze beslissing.

Dreyfus werd in 1894 veroordeeld in een proces dat werd gekenmerkt door antisemitische ressentimenten en gedeporteerd naar Duivelseiland. De affaire verdeelde de Derde Republiek jarenlang. Pas de publieke mobilisatie van intellectuelen, politici en journalisten, evenals de juridische herbeoordeling van het bewijsmateriaal, leidden tot zijn rehabilitatie. De zaak geldt tot op heden als toetssteen voor de rechtsstaat, persvrijheid en de gelijkheid van burgers.

Macron plaatste de historische herinnering in de context van actuele gevaren. Antisemitisme mag noch worden gerelativeerd, noch worden verklaard als nevenverschijnsel van andere conflicten. Al tijdens een herdenking voor Ilan Halimi in februari had de president benadrukt dat de strijd tegen Jodenhaat een taak is van alle Fransen en alle staatsinstellingen. De nieuwe Dreyfus-herdenking geeft deze lijn nu een blijvend institutioneel kader.

De president sprak zich bovendien uit voor het zichtbaar maken van de namen van de als Rechtvaardigen erkende helpers op de plaatsen waar zij tijdens de Duitse bezetting Joden tegen vervolging en deportatie beschermden. Daarmee zou de nationale herdenking niet alleen op centrale monumenten worden geconcentreerd, maar ook worden uitgedragen naar gemeenten, scholen en concrete lokale herinneringsplekken.

De Franse wetgeving eert de Rechtvaardigen sinds 2000 met een eigen nationale herdenkingsdag voor de slachtoffers van racistische en antisemitische misdrijven van de Franse staat. Geëerd worden mensen die vervolgden zonder tegenprestatie en met gevaar voor eigen leven opnamen, beschermden of verdedigden. Macrons voorstel sluit aan bij deze traditie, maar breidt haar uit met een zichtbare verankering op historische locaties.

Politiek verbindt de president daarmee twee verschillende niveaus van herinnering: de gerechtelijke dwaling van de staat in de zaak-Dreyfus en de verantwoordelijkheid van burgers tijdens de nazi-vervolging en het Vichy-regime. Beide gevallen verwijzen naar dezelfde republikeinse verplichting: de bescherming van Joodse burgers en de bestrijding van antisemitische ophitsing zijn geen zaak van één afzonderlijke gemeenschap, maar een kerntaak van de staat.