Één zin, één signaal: “Het is niet feestelijk om dronken te worden.” Met deze uitspraak versterkte de Franse president Emmanuel Macron op 16 december 2025 in Marseille de aankondiging om de boete voor druggebruik te verhogen naar 500 euro. De maatregel heeft als doel het drugsbeleid te verscherpen – maar critici spreken van symbolisch beleid zonder inhoud.
Een maatregel met een signaalwerking
Tijdens een uitwisseling met lezers van de regionale krant La Provence kondigde Macron aan dat de zogenaamde amende forfaitaire délictuelle (AFD) – een forfaitaire boete voor bezit of gebruik van verboden drugs – zal worden verhoogd van de eerdere 200 naar 500 euro. De rechtvaardiging van de president was duidelijk: “Je moet het de portemonnee laten voelen – dronken worden is geen feest.”
De boeteregeling werd in 2020 ingevoerd onder toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Gérald Darmanin om politie en justitie te ontlasten. Het maakt het mogelijk dat druggebruikers ter plekke beboet worden zonder langdurige procedures. Volgens overheidsgegevens werden tussen 2020 en 2023 ongeveer 350.000 van dergelijke boetes uitgedeeld. Tot nu toe was de standaardboete 200 euro, met een korting voor snelle betaling (€150) en een verhoging bij te late betaling (€450).
Met de nieuw aangekondigde regeling stijgt het standaardtarief met 150 procent – een drastische stap die volgens Macron moet bijdragen aan het “verantwoordelijk houden” van gebruikers.
Marseille als brandpunt van drugsmisdaad
Macron’s verklaring vond niet toevallig plaats in Marseille. De op een na grootste stad van Frankrijk staat al jaren centraal in discussies over drugcriminaliteit, clanconflicten en politiegeweld. Alleen al in 2023 overleden er volgens officiële cijfers 47 mensen als gevolg van bendeconflicten in de drugsscene – velen van hen jonger dan 25 jaar.
Al in 2021 had Macron de strijd tegen drugshandel uitgeroepen tot nationale prioriteit – vergelijkbaar met de strijd tegen terrorisme. In dit kader moet de recente maatregel worden gezien als onderdeel van een voortdurende verscherping van het beleid. Macron kondigde ook aan dat het innen van boetes efficiënter zou worden gemaakt. Momenteel ligt het betalingspercentage onder de 50 procent – veel boetes blijven daardoor effectief zonder gevolg.
Kritiek vanuit de lokale politiek en deskundigen
De burgemeester van Marseille, Benoît Payan (PS), reageerde sceptisch op de aankondiging. In een interview met de media uitte hij twijfels over het preventieve effect: “Gelooft u dat iemand die bereid is een boete van 200 euro te riskeren, wordt afgeschrikt door 500 euro?” De maatregel lost het werkelijke probleem niet op – georganiseerde drugshandel.
Verslavingsdeskundigen en preventievertegenwoordigers wijzen er ook op dat strengere straffen zonder begeleidende sociale en gezondheidsmaatregelen vaak hun doel missen. De Franse socioloog Laurent Mucchielli sprak in een interview uit 2023 met Le Monde al van een “vertoning van repressieve strengheid,” die weinig bijdraagt aan het oplossen van het probleem.
Bovendien blijft de relatie tussen consumptie en handel complex. Hoewel het gebruik van illegale stoffen zoals cannabis, cocaïne en synthetische drugs in Frankrijk volgens Eurobarometer 2024 bovengemiddeld is in Europese vergelijking, heeft de repressieve strategie weinig effect gehad op het aanbod. Frankrijk blijft een van de belangrijkste transit- en bestemmingslanden voor drugsroutes tussen Afrika, Zuid-Amerika en Europa.
Een Europese Vergelijking
Het drugsbeleid van Frankrijk staat in schril contrast met ontwikkelingen in andere Europese landen. In Portugal wordt bijvoorbeeld het gebruik van kleine hoeveelheden sinds 2001 als een administratieve overtreding beschouwd, niet als een strafbaar feit – met de nadruk op behandeling in plaats van straf. Duitsland heeft eveneens per 2025 onder strikte voorwaarden gedeeltelijke legalisering van cannabis ingevoerd. Zwitserland richt zich steeds meer op preventie en gecontroleerde distributie binnen pilotprojecten.
In deze context lijkt de Franse politiek een buitenbeentje te zijn die vasthoudt aan repressieve continuïteit. Critici verwijten de regering dat zij steunt op populaire orde-en-veiligheidssignalen, terwijl structurele oorzaken – armoede, gebrek aan perspectief, onvoldoende sociaal beleid – onaangeroerd blijven.
Macron’s strategie is duidelijk gericht op het aanscherpen van het publieke discours over consumptieverantwoordelijkheid. Maar of hogere boetes daadwerkelijk het verbruik beperken, blijft twijfelachtig – vooral omdat betaling vaak al op het eerdere niveau uitblijft. In dit opzicht lijkt de maatregel vooral bedoeld als een politiek signaal: De staat wil streng optreden, vooral waar het vertrouwen in zijn autoriteit al afneemt.
Auteur: P. Tiko