De Franse president Emmanuel Macron roept op om de huidige peilingen voor de presidentsverkiezingen van 2027 met de nodige kalmte te bekijken. Tijdens een gezamenlijke persconferentie met bondskanselier Friedrich Merz in Brühl bij Keulen maakte hij duidelijk dat opiniepeilingen weliswaar stemmingen weergeven, maar de uitslag van een verkiezing geenszins vastleggen. Zijn boodschap luidde: tot de verkiezingsdag blijft er veel in beweging.
Macron herinnerde daarbij aan zijn eigen politieke succesverhaal. In de zomer van 2016 rekenden slechts weinig waarnemers er serieus op dat de toenmalige minister van Economische Zaken minder dan een jaar later zijn intrek zou nemen in het Élysée-paleis. De campagne voor de presidentsverkiezingen ontwikkelde een dynamiek die veel voorspellingen overhoop haalde. Juist dit voorbeeld haalde de president nu aan. Politieke ontwikkelingen verlopen zelden rechtlijnig, maar lijken vaak op een rivier met verrassende wendingen.
Wie vandaag al een zekere verkiezingswinnaar voor 2027 uitroept, ziet volgens Macron de talrijke factoren over het hoofd die een verkiezingscampagne bepalen. Nieuwe kandidaten verschijnen op het toneel, politieke allianties veranderen, economische ontwikkelingen komen plotseling centraal te staan en internationale crises verschuiven prioriteiten. Wat vandaag waarschijnlijk lijkt, kan er morgen al heel anders uitzien.
Met een oproep aan de burgers sprak Macron tegelijkertijd over vertrouwen in de democratie. De Fransen zouden niet voortdurend met sombere scenario’s moeten worden geconfronteerd. Integendeel, zij verdienen het vertrouwen om hun beslissing zelfstandig en op basis van de politieke debatten tot aan de verkiezingsdag te nemen. Deze gedachte liep als een rode draad door zijn uiteenzetting. Democratie leeft er immers van dat verkiezingen open blijven. Of anders gevraagd: wat zou een verkiezing nog waard zijn als de uitslag jaren van tevoren al vaststond?
De achtergrond van zijn uitspraken ligt voor de hand. Verschillende recente opiniepeilingen plaatsen Marine Le Pen momenteel duidelijk aan kop van mogelijke kandidaten voor de presidentsverkiezingen van 2027. In verschillende scenario’s behaalt zij zowel in de eerste ronde als in mogelijke tweede rondes de hoogste steunpercentages. Deze cijfers voeden al weken het politieke debat in Frankrijk en trekken ook ver buiten de landsgrenzen aandacht.
Macron wilde tegenover deze ontwikkeling een ander perspectief stellen. Peilingen leveren weliswaar interessante momentopnames, maar vervangen geen verkiezingsbeslissing. Tussen een enquête en de daadwerkelijke gang naar de stembus liggen vele maanden waarin politieke thema’s aan belang winnen of verliezen. Personen overstijgen zichzelf of verliezen steun. Het politieke toneel blijft nu eenmaal voortdurend in beweging – en juist dat kenmerkt democratische verkiezingen.
Ook bondskanselier Friedrich Merz liet zich tijdens de persconferentie uit over de politieke toekomst van Frankrijk. Op de vraag hoe Duitsland zou omgaan met een mogelijke verkiezingsoverwinning van Marine Le Pen, antwoordde hij diplomatiek. Berlijn werkt samen met elke regering die democratisch door de Franse burgers wordt gekozen. Duitsland zal Frankrijk ongeacht de verkiezingsuitslag de hand reiken en de nauwe samenwerking voortzetten.
Deze uitspraak onderstreept het bijzondere belang van het Duits-Franse partnerschap. Beide landen gelden al decennia als de motor van de Europese Unie. Juist gezien de economische uitdagingen, internationale conflicten en veiligheidsvraagstukken blijft nauwe afstemming tussen Parijs en Berlijn van centraal belang. Daar zal ook na de verkiezingen van 2027 waarschijnlijk weinig aan veranderen.
Voor Emmanuel Macron heeft het debat bovendien een persoonlijke dimensie. Na twee opeenvolgende ambtstermijnen staat de Franse grondwet hem niet toe opnieuw kandidaat te zijn. Daarom richten politieke waarnemers hun blik al geruime tijd op zijn mogelijke opvolging. Toch maant de president tot geduld. Er is nog geen officiële verkiezingscampagne aan de gang en er blijft ruim tijd tot de beslissing. Wie had in de zomer van 2016 immers gedacht dat Emmanuel Macron enkele maanden later president van Frankrijk zou zijn?
Met zijn interventie zendt Macron daarom een duidelijk signaal. Hij wil voorkomen dat vroege peilingen als onweerlegbare waarheid worden opgevat. In plaats daarvan pleit hij voor vertrouwen in het democratische proces en herinnert hij eraan dat politieke geschiedenis vaak juist wordt geschreven wanneer nauwelijks iemand dat verwacht.
Een artikel van M. Legrand