Na de brand in Saumos: zeedennen moeten terugkeren, maar gevarieerder

Saumos – 30.07.2026: Terwijl de bosbrand in Saumos, in de Gironde, nog niet volledig onder controle is, is de discussie over de toekomst van de verwoeste gebieden al begonnen. De brand, die op 22 juli uitbrak, heeft volgens de Franse regering ongeveer 42.000 hectare getroffen. De herbebossing zal waarschijnlijk jaren duren en bepalend zijn voor de vraag hoe weerbaar het bos in de toekomst is tegen droogte, hitte en verdere branden.

De bosecofysioloog Sylvain Delzon beschouwt de zeeden nog steeds als de geschikte boomsoort voor de Landes de Gascogne. Deze soort is aangepast aan de zanderige, voedselarme bodems van de regio en kan relatief goed omgaan met zomerse droogte. De afgebrande gebieden een andere bestemming geven, zou volgens hem geen passend antwoord op de ramp zijn. Het bos vervult ecologische en economische functies die niet op korte termijn kunnen worden vervangen.

Een louter herstel van uniforme bestanden is volgens Delzon echter niet voldoende. Bij nieuwe aanplantingen moeten zeedennen van verschillende genetische herkomst worden gecombineerd. Individuele bomen reageren dan verschillend op watertekort, hitte of ziekten. Dat voorkomt noch droogte noch brand, maar kan wel het risico verkleinen dat volledige bestanden onder dezelfde belasting tegelijk instorten.

Ook het beheer moet veranderen. Zanderige bodems slaan weinig water op en drogen tijdens lange hitteperioden snel uit. Wanneer de dennen dicht bij elkaar staan en brandbaar plantaardig materiaal zich op de grond ophoopt, kunnen vlammen zich bijzonder snel verspreiden. Daarom zijn regelmatig onderhouden beschermingsstroken, gecontroleerde ondergroei en toegangswegen nodig waarover hulpdiensten bedreigde bosgebieden kunnen bereiken. Een lagere bestandsdichtheid kan bovendien de concurrentie tussen de bomen om water verminderen.

Met de herbebossing kan pas worden begonnen wanneer de acute gevaarssituatie voorbij is. Eerst moeten de getroffen gebieden in kaart worden gebracht, beschadigde bomen worden beoordeeld en risico’s door instabiele stammen of smeulende haarden worden uitgesloten. Waar zaadbomen hebben overleefd en de bodem voldoende beschermd is gebleven, kan natuurlijke verjonging een optie zijn. Op zwaarder verwoeste gebieden zullen gerichte aanplantingen waarschijnlijk noodzakelijk zijn. De keuze van de methode hangt daarbij af van de toestand van de bodem, de resterende vegetatie en de omvang van de hitteschade.

De omvang van de brand maakt de wederopbouw tot een opgave die veel verder reikt dan de bosbouw. Volgens de regering zijn sinds het begin van de inzet uit voorzorg 220.000 mensen geëvacueerd; op sommige momenten waren meer dan 2.500 brandweerlieden ter plaatse. De manier waarop de bossen opnieuw worden aangelegd en beheerd, raakt daarom zowel de bescherming van nederzettingen en verkeerswegen als de economische toekomst van de regionale bosbouwbedrijven.