De verwoestende bosbranden in de Gironde hebben veel meer vernietigd dan bossen, woningen en toeristische voorzieningen. Naarmate er meer tijd verstrijkt, wordt duidelijk dat de natuurramp ook aanzienlijke economische gevolgen met zich meebrengt. Hoewel de vlammen inmiddels grotendeels zijn gedoofd, begint voor duizenden bedrijven de daadwerkelijke strijd om hun voortbestaan. Vooral kleine en middelgrote ondernemingen worden getroffen, omdat hun financiële reserves vaak niet toereikend zijn om meerdere weken zonder noemenswaardige inkomsten te overbruggen.
Volgens de Kamer van Koophandel en Industrie Bordeaux Gironde (CCI Bordeaux Gironde) werden circa 40.000 bedrijven direct of indirect door de branden getroffen. Ongeveer de helft daarvan bevindt zich inmiddels in een economisch kritieke situatie. Daarmee ontwikkelt de milieuramp zich steeds meer tot een van de grootste regionale economische crises van de afgelopen jaren.
Duizenden bedrijven onder economische druk
Tot de getroffen ondernemingen behoren niet alleen bedrijven in de geëvacueerde of verwoeste gebieden. Ook bedrijven waarvan medewerkers door wegafsluitingen of evacuaties hun werkplek niet konden bereiken, waarvan de toeleveringsketens werden onderbroken of waarvan de klanten als gevolg van de ramp wegbleven, zijn getroffen.
Volgens schattingen van de Kamer van Koophandel waren tijdelijk bijna 200.000 arbeidsplaatsen getroffen door bedrijfsonderbrekingen of aanzienlijke beperkingen. Vooral het moment van de ramp weegt zwaar: de branden deden zich midden in het hoogseizoen van het zomertoerisme voor – de periode waarin talrijke bedrijven het grootste deel van hun jaaromzet behalen.
Toerisme verliest zijn belangrijkste inkomstenbron
Vooral hotels, campings, verhuurders van vakantiewoningen, restaurants en aanbieders van recreatie- en watersportactiviteiten rond het Bassin d’Arcachon, Lacanau en het schiereiland Cap Ferret werden zwaar getroffen. Evacuaties, rookontwikkeling, wegafsluitingen en waarschuwingen van de autoriteiten leidden binnen enkele dagen tot een golf van annuleringen.
Voor veel bedrijven in de toeristische sector zijn de maanden juli en augustus bepalend voor de rentabiliteit van het volledige boekjaar. Vallen deze weken weg, dan kunnen de verliezen later nauwelijks worden gecompenseerd. Zelfs op plaatsen waar gebouwen en toeristische infrastructuur onbeschadigd zijn gebleven, blijven de gasten weg. De beelden van de branden hebben het veiligheidsgevoel van veel vakantiegangers langdurig aangetast en werken door tot ver buiten de rechtstreeks getroffen regio’s.
De gevolgen reiken diep in de regionale economie. Bakkerijen, levensmiddelenwinkels, wasserijen, ambachtelijke bedrijven, taxibedrijven en talrijke dienstverleners profiteren normaal gesproken van de grote bezoekersaantallen. Als campings gesloten blijven en vakantiewoningen leegstaan, valt in de hele regionale waardeketen een aanzienlijk deel van de vraag weg.
Problemen voor logistiek en bosbouw
De economische gevolgen beperken zich niet tot de toeristische sector. Tijdelijke afsluitingen van belangrijke verkeersaders bemoeilijkten het goederenvervoer in de regio Bordeaux aanzienlijk. Logistieke ondernemingen en bedrijven in industriegebieden zoals Cestas of Marcheprime moesten hun activiteiten gedeeltelijk beperken of tijdelijk stopzetten.
Op lange termijn zouden de schade voor de bosbouw en houtindustrie echter bijzonder ernstig kunnen zijn. De Gironde behoort tot de belangrijkste bosregio’s van Frankrijk. Met de verbrande dennenbossen gingen niet alleen waardevolle ecosystemen verloren, maar ook economisch benutte grondstofreserves.
Het duurt meerdere decennia voordat opnieuw aangeplante bestanden weer bruikbaar bouw- of industriehout kunnen leveren. Tegelijkertijd ontstaan aanzienlijke kosten voor het verwijderen van verbrande bestanden, herbebossing en maatregelen om de bodem te beschermen tegen erosie en verdere schade. De economische gevolgen zullen daarom veel verder reiken dan de eigenlijke brandramp.
Overheidssteun moet faillissementen voorkomen
Om de economische gevolgen te verzachten, heeft de Kamer van Koophandel en Industrie Bordeaux Gironde samen met andere kamers een crisiscel opgericht. Getroffen ondernemers kunnen via het centrale telefoonnummer 3006 ondersteuning krijgen bij verzekeringskwesties, schademeldingen, overheidssteunprogramma’s en de hervatting van hun bedrijfsactiviteiten.
Bedrijven die hun productie wegens overheidsmaatregelen of gebrek aan werk moesten verminderen, kunnen werktijdverkorting aanvragen. Daarnaast zijn er uitstelmogelijkheden voor belastingen en socialezekerheidsbijdragen, evenals diverse steunprogramma’s voor zelfstandigen. Onder bepaalde voorwaarden kan het rampenfonds van de sociale verzekering voor zelfstandigen steun tot 2.000 euro verlenen.
Deze maatregelen geven veel bedrijven voorlopig financiële ademruimte. Zij kunnen echter niet alle economische schade compenseren. Talrijke ondernemingen hebben binnen enkele dagen een aanzienlijk deel van hun jaaromzet verloren. Daar komt bij dat veel verzekeringscontracten bedrijfsschade zonder directe materiële schade slechts beperkt of helemaal niet dekken. Vooral bedrijven waarvan de gebouwen onbeschadigd zijn gebleven, maar waarvan de klanten volledig wegbleven, kampen daarom met aanzienlijke financiële problemen.
De Gironde staat daarmee voor een dubbele uitdaging. Enerzijds moeten de verwoeste bosgebieden worden hersteld en beter bestand worden gemaakt tegen toekomstige branden. Anderzijds moet een economische neerwaartse spiraal met bedrijfsbeëindigingen en banenverlies worden voorkomen. Of dat lukt, zal in belangrijke mate afhangen van hoe snel financiële steun wordt uitgekeerd en of vooral kleine en middelgrote bedrijven de komende maanden kunnen overleven. Juist zij vormen de economische ruggengraat van de regio – en beschikken vaak slechts over beperkte financiële reserves.