Nog begin maart bepaalden overstroomde straten, uit hun oevers getreden rivieren en vollopende kelders het beeld in het west-Franse departement Maine-et-Loire. Na een van de natste winters sinds het begin van de weerregistraties leek water in overvloed aanwezig. Slechts enkele maanden later toont zich echter een heel ander beeld: vanwege aanhoudende droogte gelden al de eerste beperkingen voor watergebruik.
Voor veel bewoners lijkt deze verandering nauwelijks te begrijpen. Eerst stonden velden onder water, nu moet plots elke druppel worden bespaard. Wat op het eerste gezicht als een tegenstrijdigheid lijkt, laat juist zien hoe sterk de waterkringloop verandert onder invloed van de klimaatverandering. Extreme neerslag en lange droogteperiodes wisselen steeds vaker in korte tijd elkaar af.
De winter 2025/2026 behoorde in Frankrijk tot de natste in meer dan zes decennia. Wekenlang zorgden hevige regenbuien voor uitzonderlijke overstromingen. Vooral de stroomgebieden van de Loire en de Maine werden getroffen. Tijdelijk stonden meer dan 80 departementen onder overstromingswaarschuwing, talrijke gemeenten werden later als natuurrampgebied erkend.
Maar een uitzonderlijk natte winter garandeert geenszins een zorgeloze watervoorziening in de zomer. Een groot deel van de neerslag stroomde snel weg via rivieren en beken, in plaats van langzaam in diepere bodemlagen te infiltreren. Sinds april bleef bovendien veel neerslag uit, terwijl meerdere ongewoon warme periodes de verdamping aanzienlijk versnelden. De bodems droogden binnen enkele weken uit, kleinere waterlopen voerden steeds minder water en eerste rivieren bereikten kritieke peilstanden.
Hierop reageerde de prefectuur van Maine-et-Loire met de eerste waterbeperkingen. Afhankelijk van het stroomgebied gelden verschillende voorschriften. Zo is de beregening van landbouwpercelen al aan beperkingen onderhevig, evenals het vullen van privézwembaden, tuinberegening en het reinigen van voertuigen en verharde oppervlakken. De maatregelen moeten voorkomen dat de waterschaarste verder verscherpt en de voorziening voor de bevolking, landbouw en natuur in gevaar komt.
Klimaatonderzoekers zien dit niet als een geïsoleerd geval. De klimaatverandering zorgt niet per se voor minder neerslag, maar verandert vooral de verdeling ervan. Regen valt vaker in korte tijd en met grote intensiteit. Het gevolg zijn overstromingen, terwijl langere droogteperioden en hittegolven de bodem daarna snel doen uitdrogen. Juist deze snelle wissel tussen wateroverschot en watertekort wordt gezien als een van de grootste uitdagingen van de komende decennia.
Zelfs goed gevulde grondwaterreserves na een natte winter bieden geen garantie tegen knelpunten in de zomer. Beslissend blijft hoe gelijkmatig neerslag over het jaar is verdeeld en hoe snel water door hitte verdampt of wordt gebruikt. Regio’s zoals Maine-et-Loire staan daarom voor een dubbele taak: ze moeten zich zowel tegen overstromingen beschermen als water opslaan voor droge maanden.
Voor de mensen ter plaatse voelt deze verandering bijna onwerkelijk aan. Nog maar enkele maanden geleden vochten ze tegen watermassa’s, vandaag bepalen besparingsmaatregelen het dagelijks leven. Wat vroeger als uitzondering gold, ontwikkelt zich steeds meer tot de nieuwe normaliteit. Omgang met water vraagt voortaan aanzienlijk meer vooruitziendheid – want niet alleen droogte of overstroming vormen het grootste gevaar, maar de steeds snellere afwisseling tussen beide extremen.
Auteur: Andreas M. B.