Nationale Vergadering keurt vermoeden van rechtmatig wapengebruik voor interventiekrachten in eerste lezing goed

Paris – 08.07.2026: De Nationale Vergadering heeft op dinsdag 7 juli 2026 in eerste lezing een regeling aangenomen die politie en gendarmerie bij het gebruik van vuurwapens een vermoeden van rechtmatigheid toekent. De naamstemming eindigde met 313 stemmen voor en 199 tegen; de uitslag is gedocumenteerd in het openbare Scrutin der Assemblée nationale. De tekst maakt deel uit van een uitgebreider pakket voor binnenlandse veiligheid en moet relevante bepalingen in de Code de la sécurité intérieure verduidelijken.

Het initiatief is terug te voeren op een voorstel van de Les‑Républicains-parlementariër Éric Pauget en is tijdens de parlementaire procedure meerdere keren aangepast. Een amendement van de regering verving de aanvankelijk besproken formulering van een “presumptie van zelfverdediging” door het nu vastgestelde specifieke vermoeden van rechtmatig wapengebruik in functie. Volgens de regering biedt de nieuwe terminologie duidelijkere aanknopingspunten voor het geldende inzetrecht en voorkomt zij misverstanden over een algemene omkering van de bewijslast.

De tekst werd gesteund door delen van de presidentsmeerderheid (Renaissance, MoDem, Horizons) en parlementsleden van Les Républicains; stemmen uit het kamp van het Rassemblement National versterkten de meerderheid. Voorstanders wijzen op de bescherming van interventiekrachten in acute gevaarsituaties en op rechtszekerheid bij dynamische situatiebeelden, bijvoorbeeld bij schietpartijen of terreursituaties. Politiebonden zoals Un1té police verwelkomden het besluit als een “verduidelijking” die onzekerheden in opsporingsonderzoeken na wapengebruik kan verminderen.

Scherpe kritiek kwam uit de linkse oppositie en van mensenrechtenorganisaties. Amnesty International France en de Ligue des droits de l’Homme waarschuwden voor een feitelijke uitholling van rechterlijke controle en voor risico’s voor betrokkenen bij dodelijke politieoptredens. Kritiek spitst zich met name toe op het feit dat een wettelijke veronderstelling onderzoeken kan beïnvloeden en het aantonen van disproportioneel geweld zou kunnen bemoeilijken. Ook uit justitiële kringen werden grondwettelijke bezwaren geuit; waarnemers achten beroepen bij de Conseil constitutionnel mogelijk, mocht de tekst ongewijzigd door het parlement komen.

Het debat in het Hémicycle ging gepaard met protesten en luide tussenroepen. Meerdere media berichtten over activisten op de tribunes, waaronder aanhangers van Assa Traoré die op gevallen van dodelijk politiegeweld wezen. Regeringsvertegenwoordigers benadrukten daarentegen dat de ontwerptekst niets verandert aan de plicht tot proportionaliteit en aan de individuele aansprakelijkheid van ambtenaren.

Voor het in werking treden volgen nog verdere stappen: behandelingen in de Senaat, mogelijke wijzigingen in het bemiddelingsproces en een nieuwe lezing in de Nationale Vergadering. Juridisch centraal zal zijn hoe rechters het vermoeden afbakenen en het verbinden met bestaande normen over zelfverdediging, noodtoestand en gebruik van dienstwapens. De stemming betekent daarmee weliswaar een etappeoverwinning voor de regering, maar opent tegelijk een fundamenteel debat over de verhouding tussen binnenlandse veiligheid en rechtsstatelijke controle.