Het is een van die Parijse zomeravonden waarop plotseling opvallend veel mensen dezelfde kant op kijken. Op de Champs Élysées richten smartphones zich naar het westen, fotografen zetten hun statieven op, toeristen blijven nieuwsgierig staan. Sommigen wachten al een uur. Anderen vragen zich af wat hier eigenlijk aan de hand is.
De zon geeft het antwoord.
Op enkele dagen begin augustus biedt Parijs een schouwspel dat slechts enkele minuten duurt: de ondergaande zon staat vrijwel precies in de as van de Champs Élysées en lijkt uiteindelijk onder de machtige boog van de Arc de Triomphe te verdwijnen. Fotografen noemen dit verschijnsel “Paris Henge”.
Groeten uit Manhattan
De naam herinnert niet toevallig aan het beroemde “Manhattanhenge” in New York. Daar zorgt het rechthoekige stratenpatroon er twee keer per jaar voor dat de ondergaande zon precies tussen de hoogbouw van bepaalde straten verschijnt.
Parijs heeft weliswaar geen vergelijkbaar schaakbord van straten, maar wel een van de beroemdste zichtassen van Europa.
Die loopt van de Place de la Concorde via de Champs Élysées naar de Arc de Triomphe en verder westwaarts. Door de oriëntatie ontstaat er enkele keren per jaar een opmerkelijke ontmoeting tussen stedenbouw en hemelmechanica.
Dan staat de zon precies waar zij moet staan voor de perfecte foto.
Vooral begin augustus trekt dit schouwspel talrijke toeschouwers. Een vergelijkbaar effect doet zich in het voorjaar voor, ongeveer begin mei. Maar het zomerse moment heeft zijn eigen charme. De avonden zijn lang, Parijs leeft buiten en op de beroemde avenue mengen vakantiegangers, wandelaars en fotografen zich onder elkaar.
Wachten op enkele minuten
Het eigenlijke spektakel vraagt geduld.
Begin augustus valt het beslissende moment meestal ongeveer tussen 21.10 en 21.20 uur, waarbij het exacte tijdstip van avond tot avond verschuift. Ook de ideale standplaats verandert. Wie vandaag de perfecte foto maakt, staat morgen mogelijk al een paar meter verderop.
En dan is er nog het weer.
Een smalle wolkenstrook aan de horizon is genoeg om alle voorbereidingen teniet te doen. Net was de zon er nog, plotseling verdwijnt zij achter grijze sluiers. Dat was het dan – althans voor deze avond.
Juist daarin schuilt waarschijnlijk een deel van de aantrekkingskracht. Wie wil er nu een natuurverschijnsel fotograferen dat zich met een druk op de knop laat herhalen?
De jacht op het perfecte beeld
Langs de Champs Élysées begint daarom elke avond een kleine zoektocht naar de juiste plek. Aan het begin van de gunstige augustusdagen biedt het gebied rond de Rond Point des Champs Élysées vaak interessante perspectieven. Later verplaatsen waarnemers zich eerder in de richting van de Place de la Concorde, om zon en triomfboog weer zo precies mogelijk boven elkaar te krijgen.
Daarbij draait het soms om verrassend kleine verschillen.
Enkele stappen naar links, nog een stukje achteruit, statief uitrichten, camera instellen. “Hier zou het moeten kloppen”, zegt iemand. De buurman kijkt sceptisch. Vijf minuten later wisselen beiden opnieuw van plek.
Typisch Parijs – zelfs de zon lijkt hier haar eigen optreden te ensceneren.
Een gratis schouwspel midden in de stad
Het groeiende succes van Paris Henge is gemakkelijk te verklaren. Om te beginnen is er het monumentale decor. De Arc de Triomphe vormt sowieso een indrukwekkend eindpunt van de Champs Élysées. Komt daar de oranje zonneschijf bij, dan oogt het vertrouwde perspectief gedurende een kort moment volledig nieuw.
Daar komt de zeldzaamheid bij. Slechts enkele avonden bieden gunstige omstandigheden, en zelfs dan beslist de hemel mee. Een heldere horizon laat het zonlicht goudkleurig over de avenue trekken. Wolken beëindigen de voorstelling daarentegen soms nog voordat zij echt is begonnen.
Natuurlijk spelen ook sociale netwerken een rol. Het motief lijkt gemaakt voor Instagram en co.: de donkere triomfboog, daaronder de gloeiende zon, ervoor de lange zichtlijn van de Champs Élysées.
Maar moet je dit moment eigenlijk wel fotograferen?
Misschien is het soms genoeg om je smartphone een paar seconden te laten zakken.
Want het mooiste aan Paris Henge zit niet alleen in de perfecte foto. Het ligt in die verrassende verbinding van architectuur, geschiedenis en natuur. Een eeuwenoude Parijse zichtas ontmoet de beweging van de aarde rond de zon – en plotseling verzamelen vreemden zich naast elkaar, kijken samen naar de horizon en wachten.
Geen podium, geen toegangskaartje, geen lichtshow.
Alleen Parijs, een zomeravond en een zon die enkele minuten lang precies lijkt te weten waar zij thuishoort.
M. Legrand