Parlement verwijst bij verzoeken om bewijsstukken naar bestaande controle

Parijs – 13.07.2026: De Franse Nationale Vergadering en de Senaat hebben een verzoek van de vereniging Transparence Citoyenne om de bewijsstukken te verstrekken van de mandaatgerelateerde uitgaven van alle afgevaardigden en senatoren afgewezen. Volgens Franceinfo wijzen beide kamers erop dat het gebruik van deze middelen al aan institutionele controle onderworpen is. In essentie gaat het dus niet om het bestaan van controles, maar om de publieke toetsbaarheid ervan.

De 577 afgevaardigden van de Nationale Vergadering en de 348 senatoren ontvangen middelen die bedoeld zijn om beroepsmatig veroorzaakte kosten van hun mandaat te dekken. Daaronder kunnen uitgaven voor kantoren, reizen, communicatie of diensten vallen. Deze middelen mogen niet dienen voor persoonlijke verrijking. Sinds de wetten ter herstel van het vertrouwen in het politieke leven van 15 september 2017 zijn de regels en de controle in beide kamers aanzienlijk nauwkeuriger omschreven.

In de Nationale Vergadering ziet de Déontologue, de onafhankelijke ethische toezichthouder, toe op het doelmatige gebruik van de onkostenvergoeding. Hij kan steekproeven en bijzondere controles gelasten wanneer er concrete aanwijzingen zijn voor een overtreding van de regels. De controle kan leiden tot aanbevelingen, terugvorderingen of de vaststelling van een overtreding. Het regelkader berust op artikel 4 sexies van de verordening van 17 november 1958 over de werking van de parlementaire kamers.

In de Senaat ligt deze taak bij het Comité de déontologie parlementaire. Volgens de tweede kamer worden de uitgaven van alle senatoren jaarlijks gecontroleerd; onafhankelijke accountants ondersteunen het orgaan. De Senaat deelde in oktober 2025 mee dat de controle betrekking had op 52 procent van de uitgaven die 362 senatoren in 2024 hadden gedaan. Dit cijfer wijst op een controleaanpak die bewijsstukken en uitgavenposten omvat, maar niet voorziet in een algemene publicatie van afzonderlijke facturen.

De rechtsvergelijking met lokale mandatarissen is slechts beperkt mogelijk. De Raad van State besliste op 8 februari 2023 en bevestigde dit in 2025 voor bewijsstukken van uitgaven van lokale gekozen vertegenwoordigers en ambtenaren: zij zijn in beginsel toegankelijk, mits te beschermen gegevens in individuele gevallen worden weggelakt. Voor parlementaire documenten geldt echter een bijzondere regeling. De wet inzake de relatie tussen publiek en bestuur verwijst uitdrukkelijk naar de eigen regeling van de parlementaire kamers.

Er bestaat dus geen automatisch recht om de voor overheidsdiensten geldende regels inzake inzage in documenten over te dragen op de Nationale Vergadering en de Senaat. Transparence Citoyenne pleit desondanks voor publicatie of ten minste verstrekking van de bewijsstukken en beroept zich op het publieke belang bij de besteding van staatsmiddelen. De kamers stellen daartegenover hun eigen controlesysteem en de bijzondere constitutionele status van het parlement.

Politiek gezien legt de zaak een spanning bloot die al jaren bestaat. Interne controles kunnen misbruik beperken en terugvorderingen mogelijk maken, maar vervangen niet noodzakelijkerwijs de publieke controle van afzonderlijke uitgaven. Omgekeerd kan volledige openbaarmaking persoonsgegevens, veiligheidskwesties of informatie over derden raken. Verdergaande transparantie zou daarom naar verwachting een uitdrukkelijke wettelijke of interne kamerregeling vereisen die toegang, weglakkingen en controlerechten nauwkeurig vastlegt.