Mùa hè ở miền Nam nước Pháp ngày càng nóng hơn. Tại những thành phố như Nîmes, nhiệt kế thường xuyên vượt ngưỡng 40 độ C trong các đợt nắng nóng. Điều từng được xem là ngoại lệ đang dần trở thành bình thường – với những tác động rõ rệt đối với kinh tế, đời sống thường nhật và môi trường làm việc. Trong bối cảnh đó, một ý tưởng từ lâu được xem là nét đặc trưng của Tây Ban Nha đang nhận được nhiều chú ý: điều chỉnh nhịp sinh hoạt hằng ngày theo cái nóng. Các thương nhân tại Nîmes hiện yêu cầu điều chỉnh giờ mở cửa phù hợp hơn với điều kiện khí hậu và tránh những giờ nóng nhất trong ngày.
Thương mại chịu ảnh hưởng từ cái nóng buổi chiều
Nhận định của các chủ cửa hàng rất rõ ràng. Từ giữa trưa đến khoảng 17 giờ, đường phố tại nhiều khu trung tâm gần như vắng người. Trong các giai đoạn nắng nóng cực đoan, số lượng khách hàng đôi khi giảm từ 50 đến 70%. Các cửa hàng vẫn mở cửa, nhưng lợi ích kinh tế thường không đáng kể. Đồng thời, nhân viên và khách hàng phải chịu áp lực đáng kể do nhiệt độ cao.
Trong bối cảnh này, nhiều thương nhân cho rằng sẽ hợp lý hơn nếu chuyển giờ mở cửa sang những khoảng thời gian mát mẻ hơn trong ngày. Một mô hình đang được thảo luận là mở cửa buổi sáng từ khoảng 9 đến 13 giờ, sau đó mở lại từ 17 đến 21 giờ hoặc thậm chí 22 giờ. Mục tiêu là điều chỉnh thời gian mua sắm theo hành vi thực tế của người dân.
Tây Ban Nha là hình mẫu
Tại nhiều vùng của Tây Ban Nha, nhịp sinh hoạt như vậy đã là một phần của đời sống xã hội trong nhiều thập kỷ. Trong thời điểm nóng nhất vào buổi trưa, nhiều cửa hàng nhỏ đóng cửa trong vài giờ trước khi mở lại vào cuối buổi chiều, và thường tiếp tục hoạt động đến tận buổi tối.
Nhịp sống này ban đầu hình thành vì các lý do khí hậu và văn hóa. Hiện nay, nó cũng ngày càng được xem xét dưới góc độ kinh tế. Mua sắm, đi nhà hàng hoặc các hoạt động giải trí thường được ưu tiên vào thời điểm nhiệt độ trở nên dễ chịu trở lại.
Đối với Nîmes, mô hình này khá hợp lý. Với khí hậu Địa Trung Hải, thời gian nắng kéo dài và các đợt nắng nóng ngày càng thường xuyên, thành phố này có những điều kiện khí hậu tương tự nhiều thành phố ở nước láng giềng Tây Ban Nha. Ngay từ hôm nay, đời sống công cộng đã có xu hướng chuyển sang các giờ buổi tối. Chợ đêm, các quán cà phê vỉa hè đông khách và những sự kiện văn hóa kéo dài đến khuya cho thấy người dân đang từng bước thích ứng với các điều kiện khí hậu thay đổi.
Cơ cấu của Pháp khiến thay đổi trở nên khó khăn
Tuy nhiên, việc áp dụng trọn vẹn mô hình Tây Ban Nha không hề đơn giản. Về mặt tổ chức, Pháp được vận hành theo một nhịp sinh hoạt trong ngày phần lớn diễn ra liên tục. Trường học, cơ quan hành chính, giao thông công cộng và nhiều doanh nghiệp hoạt động theo lịch trình cố định.
Nếu chỉ riêng các nhà bán lẻ thay đổi giờ mở cửa, những vấn đề mới có thể phát sinh. Người đi làm có thể hầu như không có cơ hội mua sắm nếu giờ làm việc và giờ mở cửa của cửa hàng không còn phù hợp với nhau.
Bên cạnh đó còn có những thách thức trong vận hành. Trong khi các cửa hàng độc lập có thể sắp xếp giờ mở cửa tương đối linh hoạt, các chuỗi bán lẻ lớn và trung tâm mua sắm lại bị ràng buộc bởi kế hoạch nhân sự phức tạp, chuỗi cung ứng và các quy định áp dụng trên toàn tập đoàn. Việc kéo dài giờ mở cửa đến tối đòi hỏi thêm nhân lực, thay đổi logistics và trong một số trường hợp là chi phí vận hành cao hơn.
Thích ứng với biến đổi khí hậu trở thành nhiệm vụ chính trị
Cuộc thảo luận hiện đã vượt xa lĩnh vực bán lẻ. Trước các đợt nắng nóng ngày càng gia tăng, việc điều chỉnh môi trường làm việc theo biến đổi khí hậu đang trở nên quan trọng hơn. Người sử dụng lao động phải quan tâm nhiều hơn đến việc bảo vệ nhân viên khỏi nhiệt độ cực đoan và xem xét các biện pháp tổ chức. Trong đó có cả khả năng điều chỉnh giờ làm việc để tránh những khoảng thời gian trong ngày đặc biệt khắc nghiệt.
Vì vậy, việc thay đổi giờ làm việc và giờ mở cửa đang chuyển từ một biện pháp tự nguyện của từng doanh nghiệp thành một phần của chiến lược thích ứng khí hậu nói chung.
Một cái nhìn có thể về tương lai
Các nhà nghiên cứu khí hậu cho rằng các đợt nắng nóng tại khu vực Địa Trung Hải trong tương lai sẽ xảy ra thường xuyên hơn, kéo dài hơn và đạt nhiệt độ cao hơn. Vì thế, các thành phố ở miền Nam nước Pháp đang đối mặt với thách thức phải điều chỉnh hạ tầng và đời sống thường nhật theo diễn biến này.
Do đó, cuộc tranh luận tại Nîmes có thể là ví dụ cho một sự phát triển xã hội rộng lớn hơn. Điều từ lâu được coi là nét đặc thù văn hóa của Tây Ban Nha có thể ngày càng trở thành một yêu cầu về kinh tế và chính sách y tế tại một số vùng của Pháp.
Rốt cuộc, câu hỏi đặt ra không hẳn là liệu Pháp có nên áp dụng một “nhịp sinh hoạt Tây Ban Nha” hay không. Điều quyết định có lẽ là xã hội, nền kinh tế và các cơ quan công quyền sẵn sàng đến mức nào để điều chỉnh các cấu trúc thời gian hiện có theo một khí hậu đang thay đổi lâu dài. Giờ mở cửa của các cửa hàng có thể chỉ là khởi đầu cho một sự tái tổ chức đời sống thường nhật toàn diện hơn nhiều.
P.T.