De Franse cinema staat onder druk. Niet vanwege dalende bezoekersaantallen of artistieke discussies, maar vanwege een kwestie die jarenlang verborgen bleef achter rode gordijnen, festivalglans en grote namen: seksuele geweld en machtsmisbruik in de filmindustrie.
Actrice Sara Forestier behoort inmiddels tot de meest invloedrijke stemmen van de Franse #MeToo-beweging. Met ongebruikelijke openheid eist zij van de politiek en de branche zelf een einde aan de straffeloosheid. Haar woorden raken een gevoelige snaar – en hoe.
Al tijdens haar hoorzitting voor een parlementaire onderzoekscommissie eind 2024 beschreef Forestier ervaringen die veel waarnemers schokten. Ze sprak over vernederingen op de set, over geweld en over situaties die haar als jonge actrice bijna sprakeloos achterlieten. Vooral schrijnend: na een incident tijdens een opname werd haar geadviseerd geen aangifte te doen. De economische schade voor de productie woog zwaarder dan haar bescherming. Een zin als een klap in het gezicht.
Sindsdien loopt er een rode draad door de Franse cultuurwereld. Steeds meer actrices komen openlijk naar buiten met ervaringen die vroeger achter gesloten deuren werden besproken. Namen als Judith Godrèche en Adèle Haenel bepalen niet langer alleen de cinema, maar ook het maatschappelijk debat in Frankrijk.
De door politica Sandrine Rousseau geleide onderzoekscommissie schetste uiteindelijk een systeem dat decennialang door afhankelijkheden werd gekenmerkt. Jonge actrices, freelancers, stagiaires – velen zwegen uit angst voor carrièreverlies. Wie tegenwerkte, riskeerde vaak meer dan alleen een rol. In de filmwereld gaat zoiets immers snel rond.
Het inmiddels gepubliceerde rapport van de commissie gaat nog verder. Er wordt gesproken van het “systemische karakter” van seksueel en seksistisch geweld in de cultuursector. Dit is meer dan een politiek modewoord. Het betekent dat de problemen niet langer als incidentele gevallen worden gezien, maar als onderdeel van een structuur.
En daar begint precies het echte conflict.
Want terwijl veel culturele makers diepgaande hervormingen eisen, reageren anderen met felle afwijzing. Sommige regisseurs en producenten waarschuwen voor een vermeende “heksenjacht”. Anderen verwijten de branche jarenlang bewust de ogen te hebben gesloten. Tussen deze kampen is inmiddels een diepe kloof ontstaan.
Forestier eist daarom niet alleen juridische consequenties. Haar oproep richt zich ook tot productiebedrijven en filmverenigingen. Het gaat om betere bescherming van minderjarigen, duidelijke klachtenprocedures, intimiteitscoördinatoren op de set en meer verantwoordelijkheid van producenten. Thema’s die in Hollywood na het Weinstein-schandaal allang standaard zijn, maar in de Franse cinema nog steeds discussie oproepen.
Frankrijk beleeft daarmee mogelijk een cultureel keerpunt. De traditionele auteurscinema, vaak trots op haar grensverleggende en artistieke vrijheid, moet plotseling nieuwe regels accepteren. Sommigen zien dit als noodzakelijke modernisering, anderen als een aanval op een hele cultuur.
Maar één ding lijkt zeker: het zwijgen dat jarenlang als een dichte sluier over de branche lag, scheurt steeds verder open. En deze sluier valt niet meer te sluiten.
Andreas M. B.