Hulp bij zelfdoding: aanvraag begint bij een arts, maar beslissing is collegiaal

Parijs – 18.07.2026: Het Franse parlement heeft de wet inzake het recht op hulp bij zelfdoding op 15 juli 2026 definitief aangenomen. Centraal in het recente debat staat de vraag of een patiënt vóór de goedkeuring van diens aanvraag slechts met één arts te maken krijgt. De kritiek van de Republikeinse politicus Francois-Xavier Bellamy grijpt een daadwerkelijke procedurele stap aan, maar laat de daaropvolgende toetsing grotendeels buiten beschouwing.

Volgens de wet wordt de aanvraag bij een arts ingediend. Deze arts informeert de betrokkene over diens gezondheidstoestand, over palliatieve en begeleidende zorg en over de voorwaarden en gevolgen van de procedure. Hij of zij beoordeelt eerst of aan de wettelijke toelatingscriteria kan worden voldaan. Daartoe behoren meerderjarigheid, een stabiel en rechtmatig verblijf in Frankrijk, een ernstige en ongeneeslijke ziekte in een vergevorderd of terminaal stadium en een vrije en geïnformeerde wilsvorming.

De beslissing mag echter niet berusten op een geïsoleerd medisch oordeel. De arts die de aanvraag behandelt, moet een collegiaal, multidisciplinair overleg organiseren. Daaraan nemen ten minste drie zorgprofessionals deel; één deelnemer moet de zieke persoon en diens behandeling kennen. Afhankelijk van de medische situatie kunnen andere deskundigen worden betrokken, zoals specialisten, psychologen of medewerkers van medisch-sociale instellingen.

De overleggroep beoordeelt in het bijzonder de ziektesituatie, de lijdenssituatie en het vermogen van de persoon om diens wil vrij en geïnformeerd te uiten. Ook de behandelende zorgprofessionals en, op verzoek van de patiënt, vertrouwenspersonen kunnen bij het onderzoek worden betrokken. De wettelijke constructie maakt daarmee onderscheid tussen de arts als formele beslisser en de verplichte collegiale basis waarop hij of zij zich moet baseren.

Dit onderscheid staat centraal in de politieke controverse. Bellamy’s verwijzing is in zoverre juist dat het definitieve besluit niet voortvloeit uit een stemming van een medisch comité. De wet legt de juridische verantwoordelijkheid bij de arts die de aanvraag beoordeelt. Onjuist zou echter de voorstelling zijn dat de beslissing tot stand komt zonder verplichte betrokkenheid van andere deskundigen of uitsluitend na één enkel consult.

Na de definitieve stemming in de Nationale Vergadering kreeg de tekst 291 ja-stemmen, 241 nee-stemmen en 29 onthoudingen. Hij staat onder strikt omschreven voorwaarden zelftoediening van een dodelijke stof toe, of, bij lichamelijke onmogelijkheid, toediening daarvan door een arts of verpleegkundige. Tegelijk bevat hij een bijzondere gewetensclausule voor medisch personeel en een controle achteraf op de verrichte handelingen.

De wet is nog niet van toepassing. Premierminister Sebastien Lecornu had vóór de eindstemming aangekondigd de Constitutionele Raad te zullen inschakelen. Onder meer de duur van de herroepingstermijn, de regels voor meerderjarige personen onder wettelijke bescherming en de verhouding tussen de gewetensclausule en instellingen die stervenden begeleiden, zullen worden getoetst. Tot deze toetsing en de daaropvolgende afkondiging blijft de nieuwe regeling zonder rechtsgevolg.