Studie: Tijd aan het water kan herstel en welzijn bevorderen

Parijs – 06.08.2026: Een verblijf aan kusten, meren of rivieren kan mensen helpen mentaal te herstellen en zich sterker verbonden te voelen met de natuur. Dat is de conclusie van een internationale studie waarover donderdag werd bericht. De onderzoekers bestudeerden zogeheten blauwe ruimten: natuurlijke of aangelegde plekken waarvan het karakter in wezen door water wordt bepaald. Daarbij werd vastgelegd hoe herstellend de deelnemers een concreet, kort daarvoor afgelegd bezoek ervoeren.

Gegevens van 17.131 mensen uit 19 landen werden geanalyseerd. Zij rapporteerden over hun verblijf bij een van 17 typen watergebieden. Daartoe behoorden zeekusten, stranden, meren, vijvers, rivieren, kanalen, wetlands en stedelijke watervoorzieningen. Bij de analyse hield het onderzoeksteam rekening met verschillen tussen de deelnemende landen. De grote steekproef maakt daardoor een brede vergelijking van verschillende waterlandschappen en vormen van gebruik mogelijk.

De respondenten beoordeelden alle onderzochte typen watergebieden in principe als herstellend. Vooral zandstranden en rivieren en kanalen in een landelijke omgeving scoorden hoog. Moeras- en veengebieden scoorden lager. Natuurlijke plekken aan het water hingen bovendien sterker samen met het gevoel dicht bij de natuur te zijn dan dichtbebouwde of technisch vormgegeven voorzieningen. De resultaten wijzen daarmee op het belang van de concrete omgeving en niet alleen van de loutere aanwezigheid van water.

Het sterkste verband stelden de onderzoekers vast bij het ervaren gevoel van veiligheid. Wie zich op een plek veilig voelde, rapporteerde vaker herstel en verbondenheid met de natuur. Ook de activiteit speelde een rol: zwemmen, waden of peddelen gingen gepaard met hogere herstelscores dan een verblijf uitsluitend op het land. Daaruit kan echter niet worden afgeleid dat beweging in het water in alle gevallen de oorzaak was van een beter welzijn.

Ook de duur van het bezoek hing samen met de beoordelingen. Bij een langere verblijfsduur stegen de scores aanvankelijk en bereikten zij na ongeveer drie uur hun hoogste punt. Daarna was het aanvullende voordeel volgens de berekeningen kleiner. Bij wandelingen, de meest genoemde activiteit, stelden de onderzoekers bovendien een wederzijds verband vast: herstel en verbondenheid met de natuur leken elkaar te versterken.

Het onderzoek kent echter ook beperkingen. Het berust op herinneringen en zelfrapportages over eerdere bezoeken en toont daarom geen directe oorzaak-gevolgrelatie aan. Evenmin kan daaruit een medische werking of een vervanging van de behandeling van psychische aandoeningen worden afgeleid. De gegevens geven wel aanwijzingen dat veilige, goed bereikbare en zo natuurlijk mogelijke plekken aan het water kunnen bijdragen aan subjectief ervaren verlichting.