Wie denkt aan afval op Franse stranden, ziet meestal plastic flessen, verpakkingen of sigarettenpeuken voor zich. Ze liggen zichtbaar in het zand, drijven in het water of verzamelen zich tussen rotsen en duinen. Maar een ander afval blijft vaak onopgemerkt – hoewel het miljoenen keren voorkomt: de kauwgom.
Juist aan dit onopvallende milieuprobleem wijdt de jonge bioloog Marine Guilbaud uit La Rochelle zich. Met een ongewoon idee wil zij niet alleen de kusten ontlasten, maar ook het bewustzijn scherpen over een veelvoorkomende misvatting. Haar project pakt het aan precies daar waar veel mensen geen probleem vermoeden.
Moderne kauwgoms bestaan allang niet meer uit natuurlijke grondstoffen. De kauwmassa bevat voornamelijk synthetische polymeren uit de petrochemie. Met andere woorden: in veel kauwgoms zit kunststof. Wanneer een uitgespuugde kauwgom op straat, in het zand of in de natuur terechtkomt, verdwijnt deze niet zomaar. Jarenlang blijft hij aanwezig, valt langzaam uit elkaar en kan uiteindelijk microplastic worden.
Een klein stukje afval met grote impact.
Steden en gemeenten kennen dit probleem al lang. Kauwgoms behoren tot de meest achteloos weggegooide voorwerpen in de openbare ruimte. Omdat ze klein zijn, vallen ze nauwelijks op. Maar de enorme hoeveelheid veroorzaakt aanzienlijke kosten. Het verwijderen van de kleverige resten vraagt om speciale reinigingsmethoden die tijd, personeel en geld kosten.
Aan de kust verscherpt de situatie zich nog extra. Regenwater spoelt kauwgoms de riolering in, van daar komen ze in rivieren en uiteindelijk in zee terecht. Daar voegen ze zich bij de toch al enorme vloed aan kunststofafval die mariene ecosystemen onder druk zet.
Marine Guilbaud kent deze verbanden uit haar wetenschappelijk werk. Na haar studie op het gebied van milieubeheer en kustecologie hield ze zich intensief bezig met de gevolgen van zeevervuiling. Uit deze ervaring ontstond het idee voor „CreaGum“ – een project dat kauwgoms niet als waardeloos afval ziet, maar als grondstof.
De aanpak lijkt verbluffend eenvoudig.
Gebruikte kauwgoms worden via verzamelpunten ingezameld, gesorteerd en verwerkt. Daarna gaan ze in een recyclingproces dat nieuwe producten oplevert. Vooral strandspeelgoed voor kinderen staat centraal. Uit iets dat eerder het zand vervuilde, ontstaan emmertjes, schepjes of andere nuttige voorwerpen.
Dat klinkt aanvankelijk bijna een beetje gek.
Maar juist daarin schuilt de kracht van het idee. Een kind dat met speelgoed van gerecyclede kauwgoms op het strand speelt, komt op een zeer tastbare manier in aanraking met het thema milieuvervuiling. Uit abstracte termen als kringloopeconomie of microplastic ontstaat opeens iets wat je kunt vasthouden.
De initiatief volgt daarmee een trend die in vele sectoren aan belang wint. Steeds vaker zoeken bedrijven en gemeenten naar manieren om voorheen problematisch afval om te zetten in nieuwe grondstoffen. Materialen die vroeger direct werden afgevoerd, krijgen een tweede kans.
CreaGum verbindt deze gedachte met een duidelijk regionale binding. De kustregio rond La Rochelle dient niet alleen als werkgebied, maar ook als symbool voor de bescherming van kwetsbare mariene landschappen. De combinatie van strandreiniging, milieu-educatie en hergebruik creëert een kringloop die burgers, toeristen en gemeenten evenredig betrekt.
Natuurlijk lost het recyclen van kauwgoms niet de wereldwijde plasticcrisis op. De hoeveelheden blijven in vergelijking met de gigantische afvalstromen in de oceanen beperkt.
Maar soms leveren juist kleine ideeën een bijzondere impact.
Ze tonen aan dat milieubescherming niet altijd uit miljardenprojecten hoeft te bestaan. Soms is een frisse blik op alledaagse dingen voldoende. Een kauwgom die achteloos op de grond wordt uitgespuugd, lijkt onbeduidend. In werkelijkheid vertelt hij een groter verhaal over consumptie, verantwoordelijkheid en omgaan met grondstoffen.
Het project van Marine Guilbaud maakt dat precies zichtbaar. Het verandert een onopvallende afvalstof in iets nuttigs en herinnert eraan dat veel milieuproblemen pal voor onze voeten beginnen. Wie beter kijkt, ontdekt vaak oplossingen waar anderen alleen afval zien.
Door C. Hatty