Totale zonsverduistering dompelt Noord-Spanje in schemerlicht

Burgos – 12-08-2026: Enkele minuten lang werd het woensdagavond donker boven delen van Noord-Spanje. Een totale zonsverduistering deed nabij Burgos de contouren van het landschap vervagen en de corona van de zon zichtbaar worden. Een team van France Télévisions filmde het hemelverschijnsel samen met ervaren verduisteringswaarnemers. De regio lag in de smalle zone van totaliteit, waar de maan de zonneschijf volledig bedekte.

De schaduw van de maan trok op 12 augustus over Groenland en IJsland, vervolgens over de Atlantische Oceaan, Noord-Spanje en een klein deel van Portugal. Op het Iberisch Schiereiland vond de totaliteit kort voor zonsondergang plaats. Dat leverde uitzonderlijke beelden op, maar bemoeilijkte de zoektocht naar geschikte locaties: alleen plaatsen met vrij zicht op de westelijke horizon boden goede waarnemingsomstandigheden. Wolken of hoogtes konden het slechts kort zichtbare schouwspel aan het oog onttrekken.

Volgens het Spaanse Instituto Geográfico Nacional was het de eerste totale zonsverduistering in meer dan een eeuw die vanaf het Iberisch Schiereiland kon worden waargenomen. Daarom waren talrijke belangstellenden naar de regio’s langs de zone van totaliteit gereisd. Naast de provincie Burgos lagen delen van Castilië en León, Cantabrië en andere gebieden in Noord-Spanje op het traject van de maanschaduw. Buiten deze relatief smalle corridor bleef de zon gedeeltelijk zichtbaar.

Een totale zonsverduistering ontstaat wanneer de maan, gezien vanaf de aarde, precies voor de zon langs trekt en de zonneschijf volledig bedekt. Dan wordt de corona zichtbaar, de buitenste atmosfeer van de zon, die onder normale omstandigheden wordt overstraald door het zonlicht. Omdat de totaliteit op een afzonderlijke locatie slechts kort duurt, bepalen de locatie, het weer en de horizon de zichtbaarheid.

Ook voor onderzoek zijn dergelijke gebeurtenissen waardevol. De NASA had waarnemingen vanuit de lucht en de inzet van wetenschappelijke instrumenten aangekondigd. Onderzocht worden onder meer structuren van de corona, magnetische velden van de zon en deeltjesstromen. Vanaf de grond kan de directe omgeving van de zon anders slechts beperkt worden bestudeerd zonder bijzondere technische methoden.

Voor waarnemers gold tijdens de gedeeltelijke fasen nog steeds: naar de zon kijken is uitsluitend veilig met gecertificeerde beschermfilters. Een gewone zonnebril volstaat niet; onbeschermd kijken kan het netvlies blijvend beschadigen. Alleen tijdens de volledige bedekking mag het filter kort worden afgenomen, maar het moet opnieuw worden gebruikt zodra het eerste deel van de zonneschijf verschijnt.

Spanje staat daarmee aan het begin van een zeldzame astronomische reeks. Volgens de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA zullen in 2027 en 2028 nog twee zonsverduisteringen vanuit Spanje zichtbaar zijn: eerst een totale, gevolgd door een ringvormige.