Er zijn steden die je bezoekt. En er zijn steden waar je een paar jaar woont en nooit helemaal weer vertrekt. Toulouse behoort tot de tweede categorie.
De “Ville Rose”, waarvan de gevels in het warme licht van het zuiden roze glanzen, draagt opnieuw de titel van beste studentenstad van Frankrijk. Voor de tweede keer op rij staat zij bovenaan in de landelijke vergelijking en bevestigt daarmee een reputatie die allang verder reikt dan collegezalen en universiteitsgrenzen. Toulouse is meer dan een studieplek. De stad voelt als een belofte voor die zeldzame balans waar veel jonge mensen naar op zoek zijn: veeleisend onderwijs aan de ene kant, levenskwaliteit aan de andere.
Wie door de straten rond de Place du Capitole wandelt, ontmoet deze belofte stap voor stap. ‘s Ochtends stromen studenten met koffiebekers naar seminars, ‘s middags vullen de oevers van de Garonne zich en ‘s avonds veranderen pleinen en steegjes in geïmproviseerde ontmoetingsplaatsen. De studie staat hier weliswaar centraal in het dagelijks leven, maar bepaalt niet het hele ritme ervan.
Daarin ligt de bijzonderheid van de stad.
Frankrijk heeft talrijke traditionele universitaire locaties. Parijs trekt aan met prestige, Lyon met economische dynamiek, Grenoble met wetenschappelijke excellentie. Toulouse daarentegen combineert verschillende kwaliteiten tot een opmerkelijk samenhangend geheel. De stad telt meer dan 100.000 studenten en behoort daarmee tot de belangrijkste universitaire centra van het land. Toch ontstaat zelden het gevoel van een anonieme onderwijsfabriek.
Misschien komt dat door de afstanden. Misschien door het klimaat. Misschien ook door een Zuid-Franse rust, die zelfs in examenperiodes voelbaar blijft.
Veel studenten omschrijven Toulouse als een metropool in handzaam formaat. Alles lijkt bereikbaar. De universiteit, het concert, het favoriete café en het dichtstbijzijnde park liggen vaak slechts enkele minuten van elkaar verwijderd. Terwijl andere grote steden dagelijks tijd en energie opslokken, lijkt Toulouse bijna een tegenmodel. Waarom uren doorbrengen in overvolle vervoermiddelen, als het leven direct voor de deur wacht?
Deze nabijheid bepaalt ook het culturele leven.
Concerten, theater, festivals en tentoonstellingen zijn hier niet sporieke luxe, maar het normale stadsgebeuren. De grenzen tussen de studentenscene en het stedelijke cultuuraanbod vervagen. Wie nieuw aankomt, vindt snel aansluiting. Wie blijft, ontdekt voortdurend nieuwe facetten.
Daarbij profiteert Toulouse van een ander voordeel dat in tijden van toenemende onzekerheid steeds zwaarder gaat wegen: beroepsperspectieven.
De stad wordt gezien als het hart van de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie. Waar elders over toekomsttechnologieën wordt gesproken, ontstaan ze hier vaak direct ter plaatse. Onderzoekscentra, technologiebedrijven en ingenieursbureaus bepalen het economische landschap. Voor studenten van technische, natuurwetenschappelijke of economische richtingen opent zich daardoor een uitzonderlijk dicht netwerk van stages, projecten en carrièremogelijkheden.
De studie eindigt in Toulouse vaak niet bij de universitaire deur.
Natuurlijk kent ook de Ville Rose haar uitdagingen. De woningmarkt staat onder druk, de groeiende populariteit drijft de huren omhoog en de infrastructuur moet gelijke tred houden met de toestroom van nieuwe bewoners. Maar in vergelijking met de problemen van andere Franse metropolen lijken deze moeilijkheden tot nu toe beheersbaar.
Juist daarin weerspiegelt zich een grotere verandering.
Lange tijd werd Parijs als vrijwel onmisbaar beschouwd voor ambitieuze studenten. De hoofdstad bundelde prestige, carrièrekansen en academische roem. Tegenwoordig verandert het beeld van studeren. Jongeren beoordelen universitaire locaties steeds meer aan criteria die vroeger als bijzaak werden gezien. Hoe hoog zijn de woonkosten? Hoe goed functioneert de mobiliteit? Zijn er groene ruimtes? Is er naast het studeren nog ruimte om te leven?
Klinkt logisch? Deze ontwikkeling markeert inderdaad een diepgaande cultuurverandering.
Universiteiten concurreren allang niet meer alleen met hun onderzoeksresultaten. Steden concurreren om talenten. En talenten zoeken niet langer bibliotheken die 24/7 open zijn, maar plekken waar toekomst en heden met elkaar te verenigen zijn.
Toulouse lijkt deze behoefte momenteel beter te begrijpen dan veel andere steden.
Ook daarom is het succes in de actuele ranking weinig verrassend. Het is minder een onderscheiding voor individuele universiteiten dan een lof voor een stedelijk ecosysteem dat onderwijs, werk, vrije tijd en levenskwaliteit met elkaar verbindt. Rennes en Montpellier volgen kort daarna en tonen eveneens dat middelgrote metropolen steeds meer aan belang winnen.
Toch blijft Toulouse voorlopig de referentie.
Wie op een zomeravond aan de rivier zit terwijl studenten discussiëren, muzikanten hun instrumenten uitpakken en de laatste zonnestralen de bakstenen gevels vergulden, begrijpt snel waarom. Wat heeft immers de beste universiteit voor zin, als het leven eromheen niet kan bijbenen?
Toulouse geeft op die vraag een opmerkelijk overtuigend antwoord.
Een artikel van M. Legrand