De aankondiging veroorzaakt onrust ver buiten de Franse wijnvelden. Donald Trump dreigt opnieuw Franse wijnen, champagne en sterke dranken met een boettarief van 100 procent te belasten als Parijs vasthoudt aan zijn digitale belasting. De verklaring komt precies vlak voor de G7-top en doet veel wijnmakers denken aan eerdere handelsconflicten waarbij hun producten het speelbal werden van geopolitieke strijd.
De centrale vraag is nu: gaat het om een onderhandelingstactiek van de Amerikaanse president of om een reële bedreiging voor een van de belangrijkste Franse exportsectoren?
De sector slaat alarm
In de Franse wijn- en sterke drankenbranche worden Trumps uitspraken helemaal niet afgedaan als louter provocatie. Brancheverenigingen reageerden direct met waarschuwingen en wezen erop dat producenten opnieuw verstrikt raken in een conflict dat weinig te maken heeft met hun eigenlijke bedrijfsvoering.
De zorg is begrijpelijk. De Verenigde Staten zijn voor veel Franse producenten de belangrijkste afzetmarkt buiten Europa. Jaarlijks worden er Franse wijnen, champagne en gedistilleerde dranken ter waarde van meerdere miljarden euro’s uitgevoerd naar de VS. Talrijke gerenommeerde wijnhuizen, maar ook kleinere familiebedrijven, zijn afhankelijk van de Amerikaanse markt.
Een tarief van 100 procent zou de verkoopprijzen van veel producten feitelijk verdubbelen. Voor Amerikaanse importeurs en handelaren zou dit aanzienlijke risico’s met zich meebrengen. Hogere prijzen leiden doorgaans tot een lagere vraag, terwijl concurrerende producten uit andere herkomstlanden marktaandelen kunnen winnen. Vooral hoogwaardige wijnen en champagne zouden zwaar getroffen worden, omdat de afzet sterk afhankelijk is van het prijsniveau.
Trump zet al jaren in op handelsbeleid met tarieven
De huidige dreiging past naadloos in een bekend patroon. Tijdens zijn eerste ambtstermijn maakte Trump straftarieven tot een centraal instrument van zijn handelsbeleid.
In het kader van het langdurige geschil tussen Airbus en Boeing werden Europese producten, waaronder ook Franse wijnen, voorzien van extra heffingen. Deze maatregelen zorgden voor flinke omzetdalingen bij veel exporteurs. Ook in de afgelopen maanden maakte Trump herhaaldelijk publieke dreigementen tegen Europese producten, vooral wanneer hij in andere politieke conflicten druk wilde uitoefenen.
Voor de sector zit het probleem precies daarin. Enerzijds werden sommige van deze aankondigingen later afgezwakt of teruggedraaid binnen onderhandelingen. Anderzijds laat de ervaring zien dat Trump bereid is economische dreigementen daadwerkelijk uit te voeren zodra hij er een politiek voordeel in ziet.
De onzekerheid ontstaat daardoor niet alleen door de mogelijkheid van nieuwe tarieven, maar ook door de onvoorspelbaarheid van het besluitvormingsproces.
Een sector onder toenemende druk
De Franse wijnsector bevindt zich sowieso al in een lastige fase. Al jaren daalt het wijnverbruik in veel traditionele afzetmarkten. Vooral jongere generaties drinken minder wijn dan eerdere generaties.
Daarbij komen de gevolgen van klimaatverandering. Extreme weersomstandigheden, late vorst, hittegolven en waterschaarste bemoeilijken de productie in veel wijnregio’s. Tegelijkertijd groeit de concurrentie uit landen als Australië, Chili, Argentinië, Zuid-Afrika en de Verenigde Staten zelf.
Ook de Franse cognacproducenten staan onder druk. Handelsconflicten met China en veranderende consumptiegewoonten hebben de sector recent belast. Veel bedrijven beschikken daardoor over minder financiële reserves dan enkele jaren geleden.
Een nieuw handelsconflict met de VS zou voor veel producenten op een uiterst ongelegen moment komen.
De digitale belasting als eigenlijke twistpunt
In de kern gaat het echter niet om wijn. De Franse exportproducten dienen eerder als drukmiddel in een groter conflict over de belastingheffing van internationale technologieconcerns.
Frankrijk voerde al in 2019 een digitale belasting in. Deze raakt grote platformbedrijven die aanzienlijke omzet in Frankrijk realiseren. Vooral Amerikaanse techbedrijven worden getroffen, wat Washington al jaren als discriminerend bestempelt.
Voor Parijs draait het om een fundamentele kwestie van fiscale rechtvaardigheid. De Franse regering betoogt dat globale digitale concerns belastingen moeten betalen op de plek waar ze hun omzet genereren. De Verenigde Staten zien dit juist als een gerichte aanval op Amerikaanse bedrijven.
Het geschil maakt daardoor deel uit van een bredere discussie over de regulering van de digitale economie en de verdeling van belastingrechten in het tijdperk van wereldwijde platforms.
Macron kiest voor hardheid
President Emmanuel Macron toont tot nu toe geen bereidheid om toe te geven onder druk van Amerikaanse dreigementen. Vanuit de Franse regering zou toegeven een problematisch precedent scheppen.
Macron benadrukt bovendien dat handelsconflicten uiteindelijk alle betrokkenen schaden. Vooral tussen economisch nauw verweven partners zoals de VS en de Europese Unie zijn boettarieven een inefficiënt en kostbaar instrument.
De Franse positie is ook gebaseerd op de gedachte dat toegeven tot verdere eisen kan leiden. Parijs wil daarom voorkomen dat economische druk in de toekomst wordt ingezet als effectief middel tegen nationale belastingpolitiek.
Hoe realistisch is uitvoering?
De dreiging mag niet overdreven worden maar ook niet worden onderschat.
Voor een bluf pleit dat Trump dreigementen over tarieven regelmatig inzet als onderhandelingsinstrument. In veel gevallen dient de publieke escalatie om gesprekspartners tot concessies te bewegen. Het grote aantal eerdere aankondigingen die uiteindelijk niet of slechts gedeeltelijk werden uitgevoerd ondersteunt deze interpretatie.
Tegelijk wijzen verschillende factoren erop dat de dreiging serieus genomen moet worden. Ten eerste heeft Trump herhaaldelijk laten zien dat hij bereid is handelsbarrières daadwerkelijk in te voeren. Ten tweede zijn economische beleidsmaatregelen een belangrijk onderdeel van zijn politieke profiel. Ten derde veroorzaken al de aankondigingen zelf aanzienlijke effecten op investerings- en aankoopbeslissingen.
Er zijn inmiddels echter ook institutionele grenzen. Juridische geschillen over de bevoegdheden van de president bij het opleggen van tarieven zijn de afgelopen jaren toegenomen. Dit zou de uitvoering van een dergelijke drastische maatregel ingewikkelder kunnen maken dan tijdens zijn eerste ambtstermijn.
Daarnaast hebben zowel Washington als Brussel recent belangstelling getoond om de trans-Atlantische handelsrelaties te stabiliseren. Een grootschalige escalatie zou dit doel tegenwerken.
De onzekerheid wordt zelf een probleem
Voor de Franse producenten is de huidige situatie vooral belastend omdat het geen planningszekerheid biedt. Inkoopcontracten worden uitgesteld, voorraden voorzichtiger berekend en investeringen uitgesteld.
In veel gevallen ontstaan economische schade al lang voordat boettarieven mogelijk worden ingevoerd. Handelaren reageren op onzekerheid door risico’s te beperken. Juist dit effect kan zich in de komende maanden manifesteren.
De discussie over mogelijke tarieven van 100 procent illustreert een fundamenteel probleem van het internationale handelsbeleid onder Donald Trump: niet alleen concrete maatregelen maar al hun aankondiging verandert economische beslissingen. Voor de Franse wijn- en sterke drankenbranche is de dreiging daarom meer dan een media-uitvoering. Of er daadwerkelijk nieuwe boettarieven komen, blijft onzeker. Wel staat vast dat de sector opnieuw het toneel is geworden van een politiek conflict wiens uitkomst ver buiten de Franse wijnvelden zal reiken.
Auteur: P. Tiko