De dood van de elfjarige Lyhanna in het departement Gers heeft Frankrijk geschokt. Nadat bekend werd dat er al signalen en klachten rondom het kind waren, reageerde minister van Justitie Gérald Darmanin met een bijzondere maatregel: tot 14 juli moeten landelijk circa 70.000 klachten met betrekking tot kinderen opnieuw worden onderzocht. Deze maatregel is een duidelijk signaal aan het publiek dat antwoorden zoekt – en aan een justitie die opnieuw wordt verweten tekortgeschoten te zijn.
De zaak raakt een bijzonder gevoelig gebied van staatsverantwoordelijkheid. Wanneer kinderen ondanks waarschuwingen van de autoriteiten onvoldoende worden beschermd, staat niet alleen de werking van afzonderlijke instanties ter discussie, maar het functioneren van het gehele beschermingssysteem. De reactie van de minister was dan ook fors. Hij sprak over mogelijke “ernstige fouten” en eiste een grondige inventarisatie.
Maar de aankondiging roept ook praktische vragen op. Wat betekent het concreet om 70.000 dossiers binnen enkele weken opnieuw te beoordelen? Aanklagers, rechters en opsporingsdiensten klagen nu al over een hoge werkdruk, personeelstekorten en toenemende aantallen zaken. De Franse justitie behoort al jaren tot de openbare diensten die lijden onder chronische onderfinanciering. Talrijke hervormingsbeloften van verschillende regeringen hebben de structurele problemen tot dusver slechts deels kunnen oplossen.
Kritische stemmen vrezen daarom dat de nu opgelegde herbeoordeling weliswaar politieke daadkracht toont, maar de werkelijke oorzaken niet wegneemt. Een kortetermijnmobilisatie van personeel kan helpen om bijzonder kritieke gevallen sneller te identificeren. Tegelijkertijd bestaat het gevaar dat andere procedures daardoor achterop raken of dat de herbeoordeling slechts een formeel karakter krijgt.
De zaak Lyhanna illustreert daarmee een fundamenteel dilemma van modern justitiebeleid. Na tragische individuele gevallen groeit regelmatig de druk op verantwoordelijken snel en zichtbaar te handelen. Maar duurzame bescherming van kinderen ontstaat niet alleen door spectaculaire bevelen. Het vereist goed functionerende meldingslijnen, voldoende personeel, nauwe samenwerking tussen jeugdzorg, politie en justitie, en voldoende tijd voor zorgvuldige verwerking van signalen.
Of de door Darmanin opgelegde herziening daadwerkelijk leidt tot een verbetering van de bescherming van kwetsbare kinderen, zal de komende maanden blijken. De zaak heeft echter nu al een debat doen ontbranden dat veel verder reikt dan het lot van één enkel kind: hoeveel veiligheid kan een staat beloven als de instanties die dat moeten waarborgen voortdurend hun grenzen bereiken?
Auteur: P. Tiko