Zwitserland helpt bij bosbranden, maar blijft uitgesloten van EU-rampenbescherming

Bern – 12.08.2026: Zwitserland ondersteunt Europese staten bij zware bosbranden, maar heeft nog steeds geen volwaardige toegang tot het mechanisme voor civiele bescherming van de Europese Unie. Deze bijzondere positie bemoeilijkt vooral de snelle en bindende coördinatie van luchtvaartuigen, inzetploegen en medische hulp zodra de capaciteit van een getroffen land niet langer toereikend is.

Eind juli stuurde het Zwitserse leger drie Super Puma-helikopters naar Corsica om Frankrijk bij de bluswerkzaamheden te ondersteunen. Eerder waren al twee helikopters beschikbaar gesteld voor inzet in het zuiden van Frankrijk. Ook brandweerlieden uit Genève werden naar de Franse Atlantische kust gestuurd. De steun werd verleend op verzoek van Franse instanties en via bestaande bilaterale en administratieve samenwerkingskanalen.

Het EU-mechanisme voor civiele bescherming bundelt de hulpaanbiedingen van de deelnemende staten en zet deze in bij natuurrampen, noodsituaties op gezondheidsgebied en conflicten. Er kunnen bijvoorbeeld blusvliegtuigen, helikopters, brandweermodules, zoek- en reddingsteams of medisch transport worden aangevraagd. De coördinatie wordt verzorgd door het Coördinatiecentrum voor respons in noodsituaties van de Europese Commissie. De procedure moet voorkomen dat hulpaanbiedingen en de daadwerkelijke behoefte tijdens een acute crisis pas met vertraging bij elkaar komen.

Zwitserland werkt sinds 2017 samen op basis van een administratieve overeenkomst met de Europese Commissie. Hierdoor kan het land informatie uitwisselen en in concrete noodsituaties steun aanbieden of verzoeken. Een gelijkwaardige deelname wordt tot dusver echter verhinderd door een juridische belemmering: volgens het Federale Bureau voor Civiele Bescherming staat de relevante EU-wetgeving deelname van Zwitserland niet toe, omdat het land noch lid is van de Europese Unie noch van de Europese Economische Ruimte.

Welk praktisch nut het Europese systeem voor Zwitserland kan hebben, bleek na de brand in Crans-Montana op 1 januari 2026. Via het EU-mechanisme werden binnen enkele dagen 38 zwaargewonden vanuit Zwitserland overgebracht naar gespecialiseerde klinieken in Europese staten. Het Federale Departement van Defensie, Civiele Bescherming en Sport beoordeelde deze steun als essentieel voor de snelle behandeling van patiënten met zware brandwonden.

De Bondsraad werd op 20 maart geïnformeerd over de eerste bevindingen uit de samenwerking. In opdracht van het parlement bereidt het Departement van Defensie nu een aanvraag voor deelname aan het EU-mechanisme voor civiele bescherming voor. Tegen eind 2026 moeten de hoofdlijnen van een wetsvoorstel en verschillende financieringsmodellen gereed zijn.

Een volwaardig lidmaatschap zou Zwitserland in staat stellen Europese middelen volgens vaste procedures aan te vragen en eigen middelen op een meer bindende wijze beschikbaar te stellen. De daarvoor noodzakelijke samenwerking wordt al in de praktijk getest: in oktober 2026 staat op de locaties Genève, Epeisses en Payerne de internationale oefening voor civiele bescherming CH-MODEX26 gepland.